‘De IJssel weet alles van mij’

Hazem Darwiesh ervaart een diepe vriendschap met de IJssel en raakt niet uitgepraat over wat de rivier voor hem betekent. ‘De rivier weet alles van mij’, vertelt hij in de podcast Rivierverhalen. Hazem vluchtte in 2013 uit Syrië en woont nu in Nederland.

‘Bijna vier jaar geleden kwam ik terecht in het opvangkamp IJsselhallen in Zwolle. Ik voelde mij heel angstig door wat ik in mijn land had achtergelaten. Iemand adviseerde mij om naar de rivier te gaan. Ik liep naar de IJssel en ik stond op de dijk. En ik voelde me weg van alles van wat er in mijn hoofd speelde in het kamp en in mijn land. De rivier gaf me ruimte.

‘Vanaf dat moment ging ik vaak naar de IJssel. Ik kon er urenlang stil staan aan de oever. Dat vond ik fijn, want de rivier vroeg mij niets. En ik durfde niet om alles wat er in mijn hoofd speelde aan de rivier te vertellen. Nog steeds vind ik het niet prettig als mensen mij zomaar vragen stellen over wat ik heb meegemaakt, over mijn geaardheid of over waar ik vandaan kom. De rivier vraagt mij niets en hij geeft mij ruimte om dichtbij te zijn zonder vragen. Dat is heel fijn.

‘In die tijd – toen ik net in Nederland was – vertrouwde ik niemand meer. Ik voelde me kapot. De rivier beloofde mij iets. De rivier gaf me mijn gevoel van veiligheid terug.

‘Wat ik aan de rivier vertel, blijft echt tussen ons.’

‘Mijn grote zoektocht is veiligheid, want mijn land was niet veilig. Die veiligheid heb ik gevonden bij de IJssel. Ik mag hier volledig mezelf zijn. De rivier zegt: Vertrouw mij maar. Ik begon mijn gedachten aan de rivier te vertellen. Dat gaat vanzelf. Over het missen van mijn moeder, het missen van mijn land over mijn werk en mijn echtgenoot. Ik vertelde alles wat ik heb meegemaakt. De rivier weet alles van mij.’

‘Wat ik aan de IJssel vertel, blijft echt tussen ons. Dat vertrouwen geeft de rivier mij. Ik heb echt een vertrouwensrelatie met de IJssel. Later kwam ik terecht in asielzoekerscentrum Dronten en toen liep ik naar Kampen om dichtbij de IJssel te zijn. Wat ik opbouwde langs de IJssel bij Zwolle, kreeg ik ook bij de IJssel in Kampen.

‘Als ik met de trein of de auto de IJssel oversteek, dan voel ik dat de rivier mij verwelkomt. Hij is een vertrouwde vriend die mijn geheimen kent; de mooie en moeilijke dingen van mijn leven. Niemand weet dat; alleen de rivier de IJssel.’

‘Met de IJssel heb ik een bijzonder verbond. Mijn gebroken beeld zag ik zijn wateroppervlakte. En dat gebroken beeld heb ik weer kunnen herstellen. De IJssel hielp mij om weer rustig en vredig naar mezelf te kijken en mezelf weer te kunnen vertrouwen.

‘Als ik moe ben, vraag ik hulp aan de rivier. Dat doe ik als ik met de trein thuiskom van mijn werk en de IJsselbrug oversteek. Dan vertel ik heel eerlijk: IJssel, ik ben vandaag moe of onzeker.

‘Ik heb de rivier nog steeds nodig. Wij hebben elkaar nodig. Ik hou van de IJssel, maar ik voel ook dat de IJssel van mij houdt. Dat maakt het bijzonder. De rivier helpt me en geeft me vertrouwen: Hazem, met jou komt het goed.’

‘De IJssel is voor mij een betrouwbare vriend’

‘De IJssel is een rijke rivier die me ook fijne vrienden heeft gegeven in Hattem, Zwolle en Deventer. Toen ik mijn geliefde leerde kennen waren we ook vaak aan de rivier.

‘De rivier is altijd bij mij; ik kan niet zonder. Mijn man vroeg me of we in Groningen zouden gaan wonen. Ik zei: Nee geen sprake van, ik wil bij de IJssel blijven. Daarom wonen we nu in Zwolle.

‘Als ik anderen vertel over de IJssel, snappen ze het vaak niet. Dan zeggen ze: Nederland is vol met rivieren; waarom praat je zoveel over de IJssel. Maar ze vergeten dat de IJssel echt anders is. Het is een betrouwbare vriend.

‘Soms als ik bij rivier sta en de zon schijnt en het water schittert prachtig, dan wil ik al mijn familieleden uit Syrie wel hier naartoe halen om de veiligheid te voelen die ik ervaar bij de IJssel. Dat gun ik iedereen.’

Hazem Darwiesh (36) is een Syrische schrijver. Hij onvluchtte in 2013 zijn geboortestad Aleppo en kwam als vluchteling naar Nederland. Hazem woont met zijn man in Zwolle. Dit interview is te beluisteren in de podcast Rivierverhalen.

Lees ook

Contactgegevens: Wim Eikelboom