ProRail neemt opnieuw loopje met regels en loost alvast op de IJssel

ProRail neemt opnieuw loopje met regels en loost alvast op de IJssel

ProRail loost permanent afvalwater in de IJssel bij Zwolle, zonder dat daarvoor al de vergunning is afgegeven. Daarmee neemt het spoorbedrijf opnieuw een loopje met de regels. Eerder legde ProRail een pijplijn in de Zwolse uiterwaarden terwijl vereiste vergunningen ontbraken. 

De nieuwe lozing in de IJssel betreft de permanente afwatering van het vernieuwde opstelterrein van treinen ter hoogte van IJsseldijk en de Hanzeboog. ‘Als activiteiten worden verricht die vergunningplichting zijn, op basis van een ontwerpvergunning, dan is er inderdaad sprake van een overtreding’, reageert een in milieuzaken gespecialiseerde advocaat aan wie ik dit voorleg.

Dat opstelterrein is afgelopen jaar afgegraven, opgeknapt en voorzien van een folielaag. Die folie is aangebracht om het grondwater te beschermen tegen verontreiniging. Pal naast het spoorterrein ligt namelijk een drinkwaterwinning van Vitens. En Vitens pompt water uit diepe bodemlagen.

Het vernieuwde opstelterrein van ProRail, waar ook treinen worden schoongemaakt. (Foto: ProRail)

Folie is dus nodig om vervuiling van grondwater te voorkomen. Dat heeft als keerzijde dat het water op het rangeerterrein niet weg kan. Het wordt daarom afgevoerd naar de IJssel. Dat gebeurt via een oude in onbruik geraakte 450 meter lange leiding van Stork/Wärtsilä. Deze ondergrondse pijplijn met een doorsnee van zo’n dertig centimeter is overgenomen door ProRail.

De buisleiding is de afgelopen 15 jaar af en toe gebruikt om licht vervuild water op de IJssel te lozen dat door gemeente Zwolle werd weggepompt bij bedrijven in Hanzeland. Daarmee werd voorkomen dat het grondwater zich zou mengen met water in de winputten van Vitens.

Vuilwater

Voor de afwatering en lozing vanaf het rangeerterrein loopt een vergunningaanvraag bij Rijkswaterstaat. ProRail spreekt  in de aanvraag van ‘drainagewater’.  Terwijl het in bijgevoegde analyses van proefbemonsteringen over ‘afvalwater’ wordt gesproken. ProRail stelt uitsluitend opgevangen hemelwater naar de IJssel te pompen en het overige water via het riool te verwijderen. ‘Vuilwater wordt met pompen afgevoerd naar het gemeentelijk riool’, aldus ProRail. Op het opstelterrein worden ook treinen gewassen en schoongemaakt. ProRail houdt dat afvalwater gescheiden: De treinwasinstallatie wordt voorzien van een vloeistofdichte vloer en aangesloten op het riool en dat geldt ook voor de perrons waar treinen worden schoongemaakt.

Rijkswaterstaat maakt op 21 april in lokale krant bekend dat er plan ligt om ProRail vergunning te geven.

Gemiddeld wordt gemiddeld 9 kubieke meter water per dag vanaf het rangeerterrein in de IJssel gepompt. Het water is licht vervuild met zware metalen. De dosering valt volgens Rijkswaterstaat binnen de lozingsnormen. Daarom is Rijkswaterstaat van plan toestemming te verlenen voor deze permanente lozing op de rivier. ProRail zegt de kwaliteit van het water in de folieconstructie goed in de gaten te houden en meteen in te grijpen als er onverhoopt vervuilingen optreden.

Lozingspijp

Hoewel de vergunning nog niet formeel is verleend, maakt ProRail al gebruik van het lozingspunt. Dat blijkt uit filmbeelden op 23 april op de plek waar het afvoerwater de IJssel in komt, ter hoogt van de Hanzeboog. In kleine hoeveelheden stroomt er permanent water uit de buis de rivier in:

Om in de IJssel te lozen is een vergunning nodig op grond van de Waterwet. Die aanvraag heeft ProRail in januari ingediend bij Rijkswaterstaat. Het zogeheten ontwerp-besluit, waarin Rijkswaterstaat formeel toestemming geeft voor de lozing in de IJssel, ligt sinds 23 april ter inzage voor bezwaar bij het ministerie van infrastructuur en waterstaat. Formeel is deze watervergunning nog niet bekrachtigd. Door alvast te lozen, is ProRail feitelijk in overtreding.

Natuurvergunningen

Het is de tweede keer dat ProRail met het rangeerterrein in Zwolle het niet nauw neemt met vergunningen. Vorig jaar bracht ik aan het licht dat voor een tijdelijke pijplijn in de uiterwaarden de vereiste natuurvergunningen en –ontheffingen niet waren geregeld. Daarmee was de pijplijn feitelijk illegaal. ProRail stelt dat het per ongeluk over het hoofd was gezien en dat er geen sprake was van moedwillige nalatigheid.

Met deze tijdelijk buisleiding is een jaar lang overtollig bemalen grondwater in de IJssel geloosd. De pijp is inmiddels buitendijks verwijderd, maar binnendijks nog niet. (Foto: Wim Eikelboom)

De pijplijn – gebruikt voor afvoer van bemalingswater tijdens de bouwklus – doorsnijdt een Natura 2000-gebied, pal naast een beverburcht. Eveneens was verzuimd om een ecologische ontheffing aan te vragen voor het lozen van bemalingswater in de IJssel. Hierover is ProRail op de vingers getikt door het bevoegd gezag, het ministerie van landbouw en natuur.  Inmiddels wordt deze pijplijn in fases verwijderd. 

Riool-rivier

Lozingen in de rivier waren vroeger heel gebruikelijk, maar tegenwoordig is er meer terughoudendheid. Tot de jaren zeventig stond de Rijn en ook de IJssel bekend als riool-rivier. Dat is ten goede gekeerd. Aan lozingen van industrie en landbouw worden vandaag de dag strengere eisen gesteld. De Waterwet is van toepassing op lozingen die rechtstreeks in het oppervlaktewater plaatsvinden. Rijkswaterstaat bewaakt voor de rivieren –waaronder de IJssel – de chemische en ecologische kwaliteitsnormen bij lozingen. 

Ontheffing wet natuurbescherming

De buisleiding mondt uit aan de oever van een Natura 2000-gebied. Doorgaans is ook een ontheffing nodig van de Wet Natuurbescherming om mogelijke nadelige en schadelijke effecten op de natuur uit te sluiten bij lozingen als deze. ProRail stelt dat zo’n ontheffing niet nodig is. Het ministerie van landbouw en natuurbeheer – bevoegd gezag in dezen – onderzoekt of ProRail hierin juist handelt.

De 450 meter lange ondergrondse lozingspijp in de IJssel bij de Hanzeboog in Zwolle was in onbruik geraakt, maar sinds kort pompt ProRail via deze pijp rangeerterrein-water in de rivier. (Foto: Wim Eikelboom)

Reactie ProRail

In een reactie op dit artikel erkent ProRail dat het feitelijk juist is dat er wordt geloosd op de IJssel zonder dat de vergunning daarvoor is afgegeven. “We nemen geen loopje met de regels, want we doen dit in ambtelijke afstemming met de gemeente Zwolle en met Rijkswaterstaat. Als we niet zouden lozen, komen we in de penarie”, laat Jan Willem Lammers weten. Lammers is projectleider bij ProRail van de afdeling leefomgeving, juridische zaken en vastgoed in Utrecht. Hij benadrukt dat ProRail zich graag aan de regels wil houden en de lozing zorgvuldig heeft voorbereid. “Maar in de dynamiek van dit project hebben we deze vereiste watervergunning voor de lozing onvoldoende tijdig opgepakt.”

Gemeenteraad Zwolle wil opheldering

In reactie op de berichtgeving op deze site, vragen drie partijen in de gemeenteraad van Zwolle opheldering aan het college van burgemeester en wethouders in Zwolle. ChristenUnie, D66 en GroenLinks willen weten hoe het zit met het feit dat gemeente Zwolle zou hebben ingestemd met deze lozing zonder wettig kader. Ook vragen de partijen zich af of het niet tijd is voor een steviger vorm van toezicht op de werkzaamheden van ProRail in de nabijheid van de kwetsbare natuurgebieden in de uiterwaarden van de IJssel. Alle vragen lees je hier.

Diverse lokale en regionale media maken melding van voortijdige lozing door ProRail en de actie die de lokale politiek onderneemt, waaronder De Stentor en RTV Oost.

Reactie Rijkswaterstaat op handhavingsverzoek

Op mijn verzoek tot handhaving geeft Rijkswaterstaat op 18 mei 2020 de volgende reactie:

Rijkswaterstaat zegt dat de gemeente Zwolle nog eigenaar is van de lozingsbuis en dat het eigenaarschap naar ProRail gaat zodra de watervergunning is afgegeven. Een gemeentelijke overheid heeft geen aparte vergunning nodig om water te lozen op de rivier; ProRail heeft daar wel een watervergunning voor nodig.

Dat het eigenaarschap van de voormalige Stork/Wartsila-buis bij de gemeente Zwolle ligt is in tegenspraak met interne correspondentie over deze lozing die eerder is gevoerd. Daaruit blijkt dat ProRail zich wel degelijk eigenaar noemt van de lozingsbuis:

Uit intern verslag Rijkswaterstaat over buisleiding in 2016

Update: mijn zienswijze op de vergunning

Ik overweeg een reactie in te dienen op de ontwerpvergunning van Rijkswaterstaat, waarmee de permanente lozing op de IJssel door ProRail mogelijk gemaakt wordt. Dit is de strekking daarvan:

1. Lozingen in de rivier zijn de afgelopen jaren afgebouwd. Dit nieuwe lozingspunt staat haaks op de trend om in de rivier zo min mogelijk bedrijfswater te lozen. Zijn er alternatieven overwogen voor deze lozing?

2. Onder het rangeerterrein is een folielaag aangebracht om grondwater te beschermen tegen mogelijke vervuiling. Vervolgens wordt gekozen om het water wel te lozen op de IJssel. Verdient de IJssel geen bescherming dan?

3. Hoe garandeert ProRail scheiding van waterstromen op het rangeerterrein, zodat vuil en relatief schoon regenwater zich niet mengen? 

4. Het is in de vergunning onduidelijk op welke wijze de bemonstering en met welke frequentie bemonstering plaatsvindt van het te lozen water op de IJssel. 

5. Als ProRail en Rijkswaterstaat er zo zeker van zijn dat het water dat in de IJssel geloosd wordt schoon is, kan het beter nuttig worden gebruikt om de vijvers in het naastgelegen park Engelse Werk op peil te houden. Die vijvers kampen regelmatig met een lage waterstand.

Tags: , , , , , , , , , , , ,

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *