Maand: mei 2020

bevroren IJssel in 1940

IJs op de IJssel: bid dat het nog eens zo winter wordt

De IJssel vroor tot de vorige eeuw regelmatig dicht in de winter. IJs op de IJssel was altijd een sensationele belevenis.

Weerman Jan Pelleboer (geboren in het IJsseldorp ‘s Heerenbroek) maakte er in 1987 melding van dat voor het eerst in 25 jaar wandelaars over het ijs de IJssel waren overgestoken. Voor zover bekend was dit de laatste keer in de recente geschiedenis dat de stromende rivier in bevroren toestand kon worden bewandeld.

IJssel bevroren bij Olst

Volkswagen kever

De op een na laatste keer was in 1963. Toen lag er 35 centimeter ijs op de IJssel. Roelof Keppel uit Hattem vertelt in de podcast Rivierverhalen hoe hij als jochie op de achterbank van de volkswagen kever van zijn vader in die winter de bevroren IJssel overstak. ‘Dat was een behoorlijk waagstuk. Het riep best wat spanning op; mijn vader had er moeite mee om de wagen in bedwang te houden. In terugblik vind ik het niet zo’n verstandige onderneming.’

Bovenstaande foto van poserende gezinnen met hun auto’s komt uit het familie-album van Niek Jan Boschman uit Olst en is gemaakt op de bevroren IJssel in 1963. In die winter werd voor personenauto’s bij de veerpont van Olst een route afgebakend, zodat ze de rivier veilig konden overrijden. 

Strenge winters

krantenberichten over ijs op de IJssel

In de eerste helft van de vorige eeuw kwam het regelmatig voor dat de IJssel dicht vroor, soms zelfs een paar jaar achtereen. Sterker nog: alle grote overstromingen in de rivieren tussen 1770 en 1900 zijn veroorzaakt door ijsvorming en ijsdammen in de rivier.

In de jaren vijftig en zestig van de vorige eeuw was stenge vorst uitzonderlijker. Maar bijna altijd was de bevroren rivier vermeldenswaardig in de krant.

Bericht over zware ijsgang in de IJssel in 1875

Dagblad De Tijd meldt in februari 1954 dat duizenden mensen er een uitje van maakten om te voet of per auto een bevroren rivier over te steken. De krant spreekt van ‘het beleven van een ongewone sensatie’. In het eerste oorlogsjaar bleek dat ook het geval:

  • lees verder onder de afbeelding
Maasbode – januari 1940

Kinderwagen

Erna Futselaar uit Deventer stuurde me een foto uit haar familie-album waarop ze in kinderwagen op de bevroren IJssel bij Deventer poseert in de jaren vijftig:

dichtgevroren IJssel Deventer

Het dichtvriezen van de rivier gebeurde vaak in een paar dagen tijd, herinnert oud-veerbaas van Olst Ties Geist zich. Hij vertelt erover in de podcast Rivierverhalen. Soms ging het veerpersoneel het rivierijs met een grote handzaag te lijf, zodat de overtocht zo lang mogelijk door kon gaan. ‘We hebben dat ook wel met een kettingzaag geprobeerd, maar dat was geen succes’, aldus Geist. De ijsberichten werden nauwkeurig bijgehouden in een boekje.

Ties Geist, oud veerbaas pont Olst
Oud-veerbaas Ties Geist van Olst. In 2008 ging hij met pensioen en kwam er einde aan vier generaties Geist op de veerpont van Olst.

Schilderijen van bevroren IJssel

De bevroren rivier de IJssel is in de loop van de tijd ook een geliefd thema geweest voor landschapsschilders. In het Stedelijk Museum Kampen hangt dit werk van Maarten Meuldijk (1894-1972): schaatsers op de IJssel in 1929.  Die winter staat in de top vijf van koudste winters van de 20e eeuw. 

schaatsers op de IJssel bij Kampen in 1929 door Maarten Meuldijk
Maarten Meuldijk schilderde in 1929 dit tafereel: schaatsers op dichtgevroren IJssel bij Kampen.

Meuldijk staat in de traditie van Hendrick Avercamp (1585-1634), die in de 17e eeuw als eerste begon met het vastleggen van ijsvermaak. Avercamp heeft prachtige werken nagelaten van de bevroren IJssel waarop de hele bevolking zich uitleeft aan ijspret. 

Schaatspret op de IJssel bij Kampen door Hendrick Avercamp (particuliere collectie)

Bij dit bekende schilderij van schaatsers op de IJssel bij Kampen, schreef de Kamper dichter Wim Ramaker in 1978 de prachtige dichtregels waarin het verlangen doorklinkt naar een winter met strenge vorst:

Bid voor dit winterdoek

Dat het nooit door dooi wordt aangetast

(…)

Bid dat het nog eens zo winter wordt

de IJssel dicht en onverkort

een lange brug van oever tot oever

alleen de vissen een beetje droever

Maar wij glijdend door de tijd

binnen een bevroren eeuwigheid.

(bron: Misschien gaan we de IJssel wel op – 1978)

Johannes Boele (1876-1968) – schaatsen op de IJssel bij Kampen

Koelwater

Volgens kenners speelt ook geloosd koelwater van de industrie een rol in het niet meer dichtvriezen van rivieren. Het rivierwater koelt daardoor minder snel af bij strenge vorst. Tegelijk zie je dat lozing van koelwater recent is afgebouwd, omdat de temperatuur van het rivierwater te hoog is opgelopen de afgelopen jaren. Daardoor raakt het aquatisch milieu in de war als de rivierstand zakt. Wellicht vergroot dat de kansen weer op een bevroren rivier.

Oude ansichtkaart van veerpont over de IJssel bij Doesburg bij ijsgang.

Zin in meer rivierverhalen? Beluister de podcast Rivierverhalen over de IJssel. Met verhalen over de natuur langs de rivier, schatzoeken langs de rivier en rivierzwemmers.

IJssel bij Kampen

Rijkswaterstaat zet streep door veelbelovend bubbelscherm in IJssel om plastic te vangen

Een door Rijkswaterstaat uitverkoren veelbelovend en effectief afvangsysteem om plastic uit rivieren te filteren, komt er niet vanwege de hoge kosten. 

Het gaat om het zogeheten bubbelscherm, waarmee in 2017 een kortstondige, maar succesvolle proef is gedaan in de IJssel bij Kampen. De methode gold als een spraakmakende innovatie in strijd tegen plastic soep in de oceanen.

De IJssel is een relatief schone rivier; toch drijft er heel wat plastic mee. Met name van flesjes.

Kosten te hoog

Er ligt een plan om het bubbelscherm als langdurige pilot een plek te geven in de IJsselmonding. Daar heeft het ministerie van infrastructuur en waterstaat een streep door gezet omdat de kosten ervan te hoog zijn, laat de woordvoerster van staatssecretaris Stientje van Veldhoven weten aan Rivierverhalen.nl

Eerder had de provincie Overijssel zich al bereid verklaard om hiervoor flink in de buidel te tasten, door 125.000 euro toe te zeggen als mede-financier. Rijkswaterstaat zou een paar ton bijleggen. Het projectplan dat er nu ligt, loopt uiteindelijk in de miljoenen en dat vindt het ministerie van infrastructuur en waterstaat te gortig.

Spraakmakende innovatie

Extra zuur: De bedenkers van het bellenscherm wonnen in 2016 een innovatiewedstrijd van Rijkswaterstaat. Die wedstrijd was uitgeschreven om tot vernieuwende concepten te komen om rivieren plasticvrij te maken. Rijkswaterstaat noemde het ‘een spraakmakende innovatie’ en stelt nu – vijf jaar later – vast dat het bellenscherm bij nader inzien te prijzig is. 

Luchtbelletjes drijven afval naar oever

Het concept draagt de naam Great Bubble Barrier. Het werkt met luchtbelletjes die via een buis op de bodem van de rivier naar boven worden geblazen. De bellenstroom zorgt voor een muur van lucht, waardoor meegevoerde plastics ter plekke naar de oever drijven. Zo kan allerlei soorten plastic vlak voor de monding van de rivier worden weggevangen, zodat het niet de zee in stroomt. Hier wordt het toegelicht op de IJssel:

Succesvolle test bij Kampen

De kortstondige test bij Kampen in 2017 was succesvol. In drie weken tijd onderschepte het scherm 80 procent van het meestromende plastic afval in de IJssel. In reactie daarop kondigden de bedenkers aan dat ze graag een permanent scherm zouden willen plaatsen in de IJssel. Daarvoor is de afgelopen jaar een lobby gevoerd. Dat resulteerde in een aanvraag bij staatssecretaris Stientje van Veldhoven van infrastructuur en waterstaat. 

Zo ziet het bubbelscherm en vangsysteem in de rivier er van boven uit.
(beeld: Great Bubble Barrier)

Vangarmen sluis Borgharen

Het bellenscherm werd gezien gezien als een kansrijk technisch hulpmiddel in de strijd tegen plastic zwerfafval in een vrij afstromende rivier. Het ministerie van infrastructuur en waterstaat heeft een actieplan om te voorkomen dat microplastics het milieu vervuilen. Het testen van vangsystemen in rivieren wordt daarin concreet genoemd.

Rijkswaterstaat trekt de stekker uit het bubbelscherm en kiest voor een goedkopere variant die minder effectief is: vangarmen die plastics uit het water moeten filteren. Dat gebeurt experimenteel al in de Maas ter hoogte van de ongebruikte sluis in Borgharen. En er komt ook zo’n proef met Noria in de monding van de Nieuwe Waterweg bij Rotterdam.

Het minpunt van dit systeem is dat het enkel drijvend afval aan de oppervlakte verzamelt. Het schoepenrad bereikt niet de breedte van een waterweg en vist niet het onderwater-plastic op. De Bubble Barrier doet dat wel.

Experimentele vangarmen-systeem Noria om plastic uit water te halen in sluiscomplex Borgharen. (Foto: Rijkswaterstaat)

Opruimen afval op rivierstrandjes Kampen

Het ministerie kiest voor aanvullend onderzoek naar hoeveel microplastic in de rivieren zit, laat een woordvoerster weten. “Vanuit het ministerie staat in ieder geval buiten kijf dat het belangrijk is om de problematiek nog scherper in kaart te brengen: hoeveel afval stroomt er door de Nederlandse rivieren? Waar komt het vandaan? Hoe beweegt het zich door de rivier heen?” 

Ook wordt ingezet op een proef om recreanten en sportvissers langs de rivieren meer bewust te maken van het opruimen van hun afval. Dit jaar wordt ingezet op twee populaire IJsselstrandjes bij de stad Kampen. “Samen met beheerders ontwikkelt Rijkswaterstaat maatregelen om zwerfafval te voorkomen. Denk aan het plaatsen van voldoende afvalbakken”, aldus het departement. Het strandje bij Kampen is een geliefde recreatieplek, waar vaak troep achterblijft.

Dit beeld van KampenOnline toont het bewuste strandje waar veel rommel achterblijft.

River Fashion

Op diverse plekken langs de IJssel zijn er al creatieve initiatieven om plastic afval uit de rivier een herbestemming te geven. Zo willen Hanneke Siebelink uit Zutphen in 2021 een hippe kledinglijn op de markt brengen met de naam River Fashion. De kleding moet gemaakt worden van plastic afval uit de IJssel.

Ook zijn er diverse kunstprojecten met afval uit de IJssel in het kader van de IJsselbiennale.

Zin in meer verhalen over de IJssel: beluister de podcast Rivierverhalen via je eigen favoriete podcastplatform.

Lees ook: Minder riviervuil na hoogwater

Verslag van eerste praktijktest van het bellenscherm in de IJssel bij Kampen in 2017
Ida Gerhardt op kade langs de IJssel in Zutphen

Hoe zelfkritische Ida Gerhardt IJssel-gedicht uit oeuvre schrapte

In de eerste editie van Overijssel Jaarboek voor cultuur en historie uit 1947 kom ik een riviergedicht van Ida Gerhardt tegen dat ontbreekt in haar verzameld werk. Wat is hier aan de hand?

Ida Gerhardt (1905-1997) heeft verschillende riviergedichten op haar naam staan. Misschien wel het meest bekend zijn haar dichtregels:

’t Wordt voorjaar langs de IJssel bij Veecaten

Wolken en licht, in wisselend staten

Scheppen een Voerman: een opalen zwerk

dat hemels is en Hollands bovenmate.

Gerhardt werd geboren in Gorinchem, gelegen aan de Linge en Boven-Merwede. Ze woonde en werkte enige tijd in Kampen aan de IJssel. En haar laatste levensjaren bracht ze door in de buurt van Zutphen aan de IJssel. De rivier stroomt dus als het ware door het leven en haar werk.

IJsseldorp Zalk

En de rivier was haar inspiratiebron. Langs de dijk van het IJsseldorp Zalk zijn twee plaquettes te vinden met Ida Gerhardt-gedichten die hun oorsprong vinden in het landschap ter plekke. Het gaat om Paasmorgen en dit gedicht, dat behoort bij mijn favorieten:

Wanneer de zwaluw aan de balken bouwt,

de ooievaar zijn breedste vlucht ontvouwt,

de koekoek in de wilgen niet kan zwijgen…

Kus het geluk, dat u is toevertrouwd!

Ida Gerhardt-gedicht in uiterwaarden van de IJssel bij Zalk.

De Revier

Haar tweede bundel Het veerhuis ademde het rivierlandschap. Het verscheen in 1945. In het eerste cultureel jaarboek Overijssel dat in 1947 uitkwam, worden de poëzie-kwaliteiten van Gerhardt geprezen. Ook haar gedicht De Revier staat erin afgedrukt:

De Revier

Als ik door de dikke pil met het verzameld werk van Ida Gerhardt blader uit mijn boekenkast, kom ik tot de ontdekking dat De Revier ontbreekt. Hoe kan dat? Vond Gerhardt het gedicht bij nader inzien toch niet goed genoeg?

Dialect van Kampen

Mieke Koenen, de biograaf van Ida Gerhardt geeft opheldering. Zij publiceerde in 2015 Dwars tegen de keer. Leven en werk van Ida Gerhardt. Daarin staan twee alinea’s over De Revier. De titel van dit gedicht is overigens een kwinkslag naar het dialect van de IJsselstad waar Ida les gaf.

De eerste opmerking is dat kunsthistorica Johanna Goekoop-de Jong in 1946 schreef dat het gedicht De Revier haar zo recht in het hart had geraakt, dat ze meteen naar de boekhandel was gegaan om de bundel Het veerhuis aan te schaffen. Johanna Goekoop was geboren in Kampen en het gedicht riep bij haar jeugdsentimenten wakker.

Absolute dieptepunt van zoetsappigheid

Dichter en poëzie-criticus Adriaan Morriën daarentegen schreef een vrij kritische recensie over Gerhardts dichtbundel Het veerhuis. Het gedicht De Revier noemde hij ‘het absolute dieptepunt van zoetsappigheid, waarin geen greintje ironie of zelfrelativering te bespeuren was’.

Koenen schrijft dat het De Revier ‘beslist niet hoort bij Ida’s beste werk en naderhand werd verworpen’. In latere drukken van Het veerhuis was dit gedicht niet meer opgenomen en zo raakte het dus uit de gratie.

Straatpoëzie

Om te voorkomen dat dit eigenzinnige IJssel-gedicht in de vergetelheid raakt, schrijf ik dit artikel. Wie weet komt De Revier ooit nog op een plaquette te staan op de IJsselkade in Kampen. Want Ida Gerhardts gedichten zijn geliefd als straatpoezie. Met ruim 35 gedichten is zij zo’n beetje koploper in ons land met gepubliceerde poëzie op openbare plekken.

In mijn podcast Rivierverhalen over de IJssel worden IJssel-gedichten voorgedragen door radiolegende Frits Spits. De gedichten van Ida Gerhardt ontbreken. Dat heeft te maken met de auteursrechten.

Gedicht ‘Paasmorgen’ prijkt op plaquette op de IJsseldijk bij Zalk.

Minder riviervuil na hoogwater

Het was me ook al opgevallen en het wordt bevestigd door Waterschap Drents Overijsselse Delta: na hoogwater in de IJssel, Zwarte Water, Vecht en Ganzendiep is dit jaar minder aangespoelde plastic troep aangetroffen dan voorgaande jaren. Het is een bewijs dat onze rivieren langzamerhand schoner worden.

Als het hoge water is gezakt, blijft langs dijken een strook met riviervuil achter. Het is een mix van riet, takken, gras, boomstammen en afval dat is meegevoerd door de rivier. In de volksmond wordt deze aangespoelde rommel daak, veek of deek genoemd. De rommel wordt door het waterschap meteen van de voet van de dijk verwijderd zodra het hoogwater is verdwenen. Dat is nodig om de grasmat van de rivierdijken gezond te houden. 

90% aangespoeld afval is groen

In 2018 ruimde het waterschap 964 ton aan rommel op na hoogwater; het jaar erop – toen de waterstanden slechts korte tijd hoog stonden – was het 224 ton. Dit jaar is 600 ton rommel bijeen gezameld. Daarvan is 90 procent groenafval en 10 procent bestaat uit plastic en huishoudelijk vuil. En dat is relatief weinig, erkent het waterschap.

Ingezameld afval langs de dijk

In de 10 jaar dat ik langs de IJssel struin, heb ik het zwerfvuil langs de oevers zien verminderen. Diezelfde constatering hoor ik van bewoners langs de rivier. Na een hoogwater spoelt er vrij veel rotzooi mee. Maar de rest van het jaar ligt er met name veel rommel op plekken waar mensen langs de oever recreeren en ter hoogte van bruggen. 

Drie campagnes schone IJssel

Er zijn nu drie campagnes die zich richten op een schone IJssel zonder afval: De campagne Schone Rivieren van IVN wordt gefinancierd met geld van de Postcodeloterij, die hiervoor een kleine 2 miljoen euro beschikbaar stelde. 

Schone IJsseloevers is al een langer bestaand een inititiatief vanuit de provincie Overijssel, waarbij vrijwilligers regelmatig afval inzamelen langs de oevers. 

En stichting Natuur en Milieu Overijssel heeft de campagne Drinkbare Rivieren omarmd, om aandacht te vragen voor de waterkwaliteit van de IJssel. 

Daarnaast zijn er ook jarenlang opruimacties van vrijwilligersgroepen die werken langs de IJssel, zoals natuurwerkgroep A Rocha Zwolle:

opruimactie van natuurorganisatie A Rocha Zwolle

Waterkwaliteit met sprongen vooruit

Hoewel ik schoonmaakacties toejuich, heb ik toch wat dubbele gevoelens bij al die initiatieven. Ze overlappen elkaar en ze houden de beeldvorming in stand dat het een smeerboel is langs en in de rivieren. En dat is niet mijn beeld van de werkelijkheid langs de IJssel. 

De afgelopen dertig jaar is de waterkwaliteit van de IJssel er namelijk met sprongen op vooruit gegaan. ‘Toen we als kind zwommen in de IJssel, was ons lijf altijd overdekt met een smerige zwarte laag’, vertelt IJssel-bewoner Gerrit Sluiter in mijn podcast Rivierverhalen. Zwemmen in de IJssel – mits tussen de kribben – is nu prima te doen. 

IJsseloevers prachtig natuurgebieden

Ook de uiterwaarden zijn er de afgelopen jaren alleen maar natuurlijker op geworden. Op veel plekken zijn IJsseloevers omgevormd tot prachtige natuurgebieden waar planten, bomen en dieren de ruimte krijgen. De rivieren zijn de triomf van natuurontwikkeling in ons land, noemde media-boswachter Arjan Postma het eens op NPO Radio 1.

Zeldzame zwanenbloemen langs de IJssel

Nergens in de Hollandse natuur is de soortenrijkdom er de afgelopen jaren zo op vooruit gegaan als in en langs de grote rivieren. Er leven weer otters in de IJssel. De bever – ooit uitgestorven bij Zalk – knaagt er weer lustig op los. De zeearend is terug en er zwemmen bijzondere nieuwe vissoorten in de rivier, zoals meerval, roofblei en barbeel. 

Bellenscherm in de IJssel

Oplossingen voor plastic afval wordt aan de bron aangepakt, zoals invoering van statiegeld op kleine plastic flesjes. En er zijn technische middelen in de maak om afval uit rivieren te filteren. Er is in 2017 een kortstondige proef en succesvolle test gedaan met een bellenscherm bij Kampen om meedrijvend plastic uit de IJssel te halen. De provincie Overijssel heeft erop aangedrongen om dit scherm weer in de IJssel te plaatsen. Het ministerie van infrastructuur en waterstaat heeft medio mei 2020 laten weten dat ze het bubbelscherm te duur vinden.

IJssel toonbeeld groene vooruitgang

Er mankeert nog het een en ander aan de waterkwaliteit, maar het is niet allemaal ach en wee wat de klok slaat. Onze geliefde IJssel is een toonbeeld van groene en schone vooruitgang. En dat moet ook gezegd worden. 

Meer verhalen over de IJssel? Beluister de podcast Rivierverhalen.

Johan van Dorsten: christelijke chroniqueur van de IJsselstreek

Streekromans geven soms een treffend tijdsbeeld van een regionale cultuur. Dat geldt ook voor de boeken over de IJsselstreek van Johan van Dorsten. Je zou hem kunnen typeren als protestants-christelijke chroniqueur van de Sallandse kant van de rivier de IJssel. 

Johan van Dorsten overleed in maart 2020 op 93-jarige leeftijd. Er verschijnt dan een klein berichtje in de regionale krant, waarin hij in herinnering wordt geroepen als geliefd streekroman-auteur in orthodox-christelijke kringen. 

Respect voor Sallanders

Tot dat moment had ik nog nooit van Johan van Dorsten gehoord. De vermelding dat hij een serie romans schreef over de IJssel wekt mijn belangstelling. Ik schaf een paar van zijn boeken aan en lees ze met aangename belangstelling.

Dit boek speelt zich af in het gehucht Herxen, pal achter de IJsseldijk tussen Wijhe en Zwolle.

Johan van Dorsten verstaat de kunst om de streekcultuur langs de IJssel in Salland treffend vast te leggen. Het is niet literair; wel beeldend geschreven. Hij verwoordt hoe families generaties lang met en bij de rivier leven. Uit de boeken spreekt respect voor Sallanders die niet zo rap van de tongriem zijn gesneden, maar wel een diep gevoelsleven kennen. 

Leven achter de rivierdijk

Zoals kenmerkend voor streekromans beschrijft Van Dorsten alledaagse wederwaardigheden. Hij verwerkt oude volksverhalen met familiedrama’s zonder dat het mierzoet wordt van goedgevoel-dramatiek. 

Inleiding van de roman ‘Kleine Koopman wat nu?’, onderdeel van de IJssel Omnibus.

Zijn eerste roman publiceerde Van Dorsten in 1959. De titel is In Staphorst groeit het geluk. Geboren en opgegroeid in buurdorp Nieuwleusen, kent Van Dorsten de kenmerkende cultuur van Staphorst aardig goed. Hij krijg wat hulp van Staphorsters om ervoor te zorgen dat beschrijvingen van het dorpsleven overeenkomen met de werkelijkheid.

Herman de Man

Als zuivelconsulent ging Van Dorsten op 57-jarige leeftijd met vervroegd pensioen als gevolg van een reorganisatie. Sindsdien legde hij zich volledig toe op schrijven en publiceerde hij gemiddeld twee boeken per jaar. Zijn grote voorbeeld was Herman de Man, schrijver van literaire streekromans. De Man is vooral bekend geworden van Het Wassende Water. Deze klassieker gaat over en boerenzoon in de Lopikerwaard die worstelt met het traditionele calvinistische boerenmilieu waarin hij opgroeit. 

Met het rivierengebied als decor speelt Van Dorsten in veel van zijn boeken met hetzelfde thema. De geloofsworsteling is vaak in zijn boeken aanwezig. 

Dorp aan de rivier

Van Dorsten woonde tijdens zijn schrijversleven in Herxen, een buurtschap aan de IJsseldijk in de gemeente Olst-Wijhe met ruim 400 inwoners. Daar vond hij ook zijn inspiratie voor de serie romans die zich afspelen in Herxen. Hoewel fictief, zijn verschillende personages en taferelen in zijn boeken herkenbaar voor dorpsgenoten.

Het boek Gehucht aan de IJssel verscheen als feuilleton in het Nieuwsblad voor Salland. Toen het als boek uitkwam, verscheen er een tamelijk vernietigende recensie in het Nederlands Dagblad. ‘De titel roept associaties op aan het boek ‘Dorp aan de rivier’. Maar zo’n bestseller zal Van Dorstens werk niet worden, moeten we helaas constateren. Daarvoor is het verhaal te kabbelend, de thematiek te weinig boeiend en de schrijfstijl te slecht’, luidde het oordeel van de recensent. 

Johan van Dorsten is geen Anton Coolen
Vrij kritische recensie van de IJssel-roman van Johan van Dorsten in het Nederlands Dagblad: hij komt niet in de buurt van Anton Coolen van de klassieker ‘Dorp aan de rivier’.

Het weerhield uitgevers er niet van om de boeken van Johan van Dorsten uit te brengen. Zijn lezerspubliek zijn de liefhebbers van christelijke streekromans. Met name in kringen van het Reformatorisch Dagblad zijn de boeken van Van Dorsten populair. Omdat hij in herkenbare en respectvolle stijl schrijft over huisbezoeken van ouderlingen, moderniteit versus oude waardheid en geestelijke zieleroerselen van zijn personages. 

Ruinerwold-zaak

In totaal publiceerde Johan van Dorsten 44 boektitels, waaronder 1 kinderboek. Daarvan hebben tenminste 20 titels de IJsselstreek als decor. Zijn laatste roman verscheen in 2013 en heet Het nageslacht. Dat is een curieuze titel, want zeven jaar later raakte zijn eigen nageslacht in opspraak. Een zoon van Johan van Dorsten is hoofdverdachte in de geruchtmakende Ruinerwold-zaak. Zijn naam is Gert-Jan van Dorsten en hij wordt verdacht van jarenlange opsluiting en mishandeling van zijn gezin. 

Herxen

De familie krijgt te maken met opdringerige vragen van de pers. Sommige media gaan in Herxen op zoek naar Johan van Dorsten; hoewel hij daar al jarenlang niet meer woont. De familie voelt zich genoodzaakt om hun oude vader publiekelijk in bescherming te nemen. In een persverklaring melden ze in oktober 2019 dat hij dement is en in een gesloten inrichting verblijft. Ook vragen ze nadrukkelijk om de privacy van de familie te respecteren.

In maart 2020 overlijdt Johan van Dorsten op 93-jarige leeftijd. In de laatste jaren van zijn leven woonde hij in een zorgcentrum in Wijhe en beleefde hij veel genoegen aan uitstapjes naar een zorgboerderij vlakbij de IJssel. Want het boerenleven en de rivier was hem lief. 

Overlijdensadvertentie in de regionale krant.

Beluister de podcast Rivierverhalen over de IJssel op Spotify, Apple, Google of via deze plek.

Contactgegevens: Wim Eikelboom