Johan van Dorsten: christelijke chroniqueur van de IJsselstreek

Johan van Dorsten: christelijke chroniqueur van de IJsselstreek

Streekromans geven soms een tijdsbeeld van een regionale cultuur. Dat geldt helemaal voor de boeken over de IJssel-streek van Johan van Dorsten. Je zou hem kunnen typeren als protestants-christelijke chroniqueur van de Sallandse kant van de rivier de IJssel. 

Johan van Dorsten overleed in maart 2020 op 93-jarige leeftijd. Er verschijnt dan een klein berichtje in de regionale krant, waarin hij in herinnering wordt geroepen als geliefd streekroman-auteur in orthodox-christelijke kringen. 

Respect voor Sallanders

Tot dat moment had ik nog nooit van Johan van Dorsten gehoord. De vermelding dat hij een serie romans schreef over de IJssel wekt mijn belangstelling. Ik schaf een paar van zijn boeken aan en lees ze met aangename belangstelling.

Dit boek speelt zich af in het gehucht Herxen, pal achter de IJsseldijk tussen Wijhe en Zwolle.

Johan van Dorsten verstaat de kunst om de streekcultuur langs de IJssel in Salland treffend vast te leggen. Het is niet literair; wel beeldend geschreven. Hij verwoordt hoe families generaties lang met en bij de rivier leven. Uit de boeken spreekt respect voor Sallanders die niet zo rap van de tongriem zijn gesneden, maar wel een diep gevoelsleven kennen. 

Leven achter de rivierdijk

Zoals kenmerkend voor streekromans beschrijft Van Dorsten alledaagse wederwaardigheden. Hij verwerkt oude volksverhalen met familiedrama’s zonder dat het mierzoet wordt van goedgevoel-dramatiek. 

Inleiding van de roman ‘Kleine Koopman wat nu?’, onderdeel van de IJssel Omnibus.

Zijn eerste roman publiceerde Van Dorsten in 1959. De titel is In Staphorst groeit het geluk. Geboren en opgegroeid in buurdorp Nieuwleusen, kent Van Dorsten de kenmerkende cultuur van Staphorst aardig goed. Hij krijg wat hulp van Staphorsters om ervoor te zorgen dat beschrijvingen van het dorpsleven overeenkomen met de werkelijkheid.

Herman de Man

Als zuivelconsulent ging Van Dorsten op 57-jarige leeftijd met vervroegd pensioen als gevolg van een reorganisatie. Sindsdien legde hij zich volledig toe op schrijven en publiceerde hij gemiddeld twee boeken per jaar. Zijn grote voorbeeld was Herman de Man, schrijver van literaire streekromans. De Man is vooral bekend geworden van Het Wassende Water. Deze klassieker gaat over en boerenzoon in de Lopikerwaard die worstelt met het traditionele calvinistische boerenmilieu waarin hij opgroeit. 

Met het rivierengebied als decor speelt Van Dorsten in veel van zijn boeken met hetzelfde thema. De geloofsworsteling is vaak in zijn boeken aanwezig. 

Dorp aan de rivier

Van Dorsten woonde tijdens zijn schrijversleven in Herxen, een buurtschap aan de IJsseldijk in de gemeente Olst-Wijhe met ruim 400 inwoners. Daar vond hij ook zijn inspiratie voor de serie romans die zich afspelen in Herxen. Hoewel fictief, zijn verschillende personages en taferelen in zijn boeken herkenbaar voor dorpsgenoten.

Het boek Gehucht aan de IJssel verscheen als feuilleton in het Nieuwsblad voor Salland. Toen het als boek uitkwam, verscheen er een tamelijk vernietigende recensie in het Nederlands Dagblad. ‘De titel roept associaties op aan het boek ‘Dorp aan de rivier’. Maar zo’n bestseller zal Van Dorstens werk niet worden, moeten we helaas constateren. Daarvoor is het verhaal te kabbelend, de thematiek te weinig boeiend en de schrijfstijl te slecht’, luidde het oordeel van de recensent. 

Kritische boekrecensie in het Nederlands Dagblad. Niettemin had Van Dorsten een vast lezerspubliek.

Het weerhield uitgevers er niet van om de boeken van Johan van Dorsten uit te brengen. Zijn lezerspubliek zijn de liefhebbers van christelijke streekromans. Met name in kringen van het Reformatorisch Dagblad zijn de boeken van Van Dorsten populair. Omdat hij in herkenbare en respectvolle stijl schrijft over huisbezoeken van ouderlingen, moderniteit versus oude waardheid en geestelijke zieleroerselen van zijn personages. 

Het nageslacht

In totaal publiceerde Johan van Dorsten 44 boektitels, waaronder 1 kinderboek. Daarvan hebben tenminste 20 titels de IJsselstreek als decor. Zijn laatste roman verscheen in 2013 en heet Het nageslacht. Dat is een curieuze titel, want zeven jaar later raakte zijn eigen nageslacht in opspraak. Een zoon van Johan van Dorsten is hoofdverdachte in de geruchtmakende Ruinerwold-zaak. Zijn naam is Gert-Jan van Dorsten en hij wordt verdacht van jarenlange opsluiting en mishandeling van zijn gezin. 

De familie krijgt te maken met opdringerige vragen van de pers. Sommige media gaan in Herxen op zoek naar Johan van Dorsten. De familie voelt zich genoodzaakt om hun oude vader publiekelijk in bescherming te nemen. In een persverklaring melden ze in oktober 2019 dat hij dement is en in een gesloten inrichting verblijft. Ook vragen ze nadrukkelijk om de privacy van de familie te respecteren.

In maart 2020 overlijdt Johan van Dorsten op 93-jarige leeftijd. In de laatste jaren van zijn leven woonde hij in een zorgcentrum in Wijhe en beleefde hij veel genoegen aan uitstapjes naar een zorgboerderij vlakbij de IJssel. Want het boerenleven en de rivier was hem lief. 

Overlijdensadvertentie in de regionale krant.

Tags: , , , , , , , , , ,

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *