Minder riviervuil na hoogwater

Minder riviervuil na hoogwater

Het was me ook al opgevallen en het wordt bevestigd door Waterschap Drents Overijsselse Delta: na hoogwater in de IJssel, Zwarte Water, Vecht en Ganzendiep is dit jaar minder aangespoelde plastic troep aangetroffen dan voorgaande jaren. Het is een bewijs dat onze rivieren langzamerhand schoner worden.

Als het hoge water is gezakt, blijft langs dijken een strook met riviervuil achter. Het is een mix van riet, takken, gras, boomstammen en afval dat is meegevoerd door de rivier. In de volksmond wordt deze aangespoelde rommel daak, veek of deek genoemd. De rommel wordt door het waterschap meteen van de voet van de dijk verwijderd zodra het hoogwater is verdwenen. Dat is nodig om de grasmat van de rivierdijken gezond te houden. 

90% aangespoeld afval is groen

In 2018 ruimde het waterschap 964 ton aan rommel op na hoogwater; het jaar erop – toen de waterstanden slechts korte tijd hoog stonden – was het 224 ton. Dit jaar is 600 ton rommel bijeen gezameld. Daarvan is 90 procent groenafval en 10 procent bestaat uit plastic en huishoudelijk vuil. En dat is relatief weinig, erkent het waterschap.

Ingezameld afval langs de dijk

In de 10 jaar dat ik langs de IJssel struin, heb ik het zwerfvuil langs de oevers zien verminderen. Diezelfde constatering hoor ik van bewoners langs de rivier. Na een hoogwater spoelt er vrij veel rotzooi mee. Maar de rest van het jaar ligt er met name veel rommel op plekken waar mensen langs de oever recreeren en ter hoogte van bruggen. 

Drie campagnes schone IJssel

Er zijn nu drie campagnes die zich richten op een schone IJssel zonder afval: De campagne Schone Rivieren van IVN wordt gefinancierd met geld van de Postcodeloterij, die hiervoor een kleine 2 miljoen euro beschikbaar stelde. 

Schone IJsseloevers is al een langer bestaand een inititiatief vanuit de provincie Overijssel, waarbij vrijwilligers regelmatig afval inzamelen langs de oevers. 

En stichting Natuur en Milieu Overijssel heeft de campagne Drinkbare Rivieren omarmd, om aandacht te vragen voor de waterkwaliteit van de IJssel. 

Daarnaast zijn er ook jarenlang opruimacties van vrijwilligersgroepen die werken langs de IJssel, zoals natuurwerkgroep A Rocha Zwolle:

opruimactie van natuurorganisatie A Rocha Zwolle

Waterkwaliteit met sprongen vooruit

Hoewel ik schoonmaakacties toejuich, heb ik toch wat dubbele gevoelens bij al die initiatieven. Ze overlappen elkaar en ze houden de beeldvorming in stand dat het een smeerboel is langs en in de rivieren. En dat is niet mijn beeld van de werkelijkheid langs de IJssel. 

De afgelopen dertig jaar is de waterkwaliteit van de IJssel er namelijk met sprongen op vooruit gegaan. ‘Toen we als kind zwommen in de IJssel, was ons lijf altijd overdekt met een smerige zwarte laag’, vertelt IJssel-bewoner Gerrit Sluiter in mijn podcast Rivierverhalen. Zwemmen in de IJssel – mits tussen de kribben – is nu prima te doen. 

IJsseloevers prachtig natuurgebieden

Ook de uiterwaarden zijn er de afgelopen jaren alleen maar natuurlijker op geworden. Op veel plekken zijn IJsseloevers omgevormd tot prachtige natuurgebieden waar planten, bomen en dieren de ruimte krijgen. De rivieren zijn de triomf van natuurontwikkeling in ons land, noemde media-boswachter Arjan Postma het eens op NPO Radio 1.

Zeldzame zwanenbloemen langs de IJssel

Nergens in de Hollandse natuur is de soortenrijkdom er de afgelopen jaren zo op vooruit gegaan als in en langs de grote rivieren. Er leven weer otters in de IJssel. De bever – ooit uitgestorven bij Zalk – knaagt er weer lustig op los. De zeearend is terug en er zwemmen bijzondere nieuwe vissoorten in de rivier, zoals meerval, roofblei en barbeel. 

Bellenscherm in de IJssel

Oplossingen voor plastic afval wordt aan de bron aangepakt, zoals invoering van statiegeld op kleine plastic flesjes. En er zijn technische middelen in de maak om afval uit rivieren te filteren. Er is in 2017 een kortstondige proef en succesvolle test gedaan met een bellenscherm bij Kampen om meedrijvend plastic uit de IJssel te halen. De provincie Overijssel heeft erop aangedrongen om dit scherm weer in de IJssel te plaatsen. Het ministerie van infrastructuur en waterstaat heeft medio mei 2020 laten weten dat ze het bubbelscherm te duur vinden.

IJssel toonbeeld groene vooruitgang

Er mankeert nog het een en ander aan de waterkwaliteit, maar het is niet allemaal ach en wee wat de klok slaat. Onze geliefde IJssel is een toonbeeld van groene en schone vooruitgang. En dat moet ook gezegd worden. 

Meer verhalen over de IJssel? Beluister de podcast Rivierverhalen.

Tags: , , , , , , , , , , ,

Één reactie

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *