Maand: juni 2020

Levend IJssel-schilderij van Jan Voerman

Op veel plekken biedt de IJssel een landschap om in te lijsten. Daarom de daad bij het woord gevoegd.

Samen met houtkunstenaar Edward Otten heb ik een grote lijst geplaatst aan de oever van de IJssel in Zwolle. Het is een levend schilderij in de geest van de beroemde IJssel-schilder Jan Voerman.

De lijst staat op het Voerman Struinpad, een wandelpad door de uiterwaarden van Zwolle. Vanaf dit wandelpad heb je precies zicht op het landschap zoals Voerman het veel vastlegde: de rivier, een royale lucht en het silhouet van Hattem met Andreastoren en Dijkpoort. De lijst geeft deze uitsnede.

Voerman schilderde van 1899 tot 1940 vanuit zijn woonplaats Hattem het IJssellandschap. Hij gaf niet nauwkeurig de werkelijkheid weer, maar gaf een eigen draai aan het landschap. Zijn Voermanluchten zijn spreekwoordelijk geworden voor de IJssel.

Cultuureducatie

Het levend schilderij is een mooie plek voor cultuureducatie. De aftrap deed ik met groep 7 van basisschool De Octopus in Zwolle-Zuid. De kinderen kregen van mij uitleg over de IJssel en kunstschilder Sjoerdtje Hak gaf een tekenles met houtskool. Sjoerdtje is een bekende IJssel-schilder uit Herxen.

Het is prachtig om kinderen bewust te maken van de waarde en schoonheid van het IJssellandschap, zowel wat betreft natuur als culturele geschiedenis.

Wandelen in de wolken

Voor wandelaars op het Voerman Struinpad is er ook een speciale podcast over het leven en werk van Jan Voerman met de titel ‘Wandelen in de wolken’.

Peter van Bruggen is de verteller. Van Bruggen is de bekende radiomaker die eerder dit jaar een oeuvreprijs kreeg vanwege zijn grote verdiensten voor het radiovak. 

Het levend schilderij mag van Rijkswaterstaat niet permanent blijven staan op de rivieroever. Tijdens het winterseizoen – als er hoogwater komt – moet de lijst weg.

De Zwolse kunstschilder Daniel Douglas laat zich inspireren door de lijst en heeft de IJssel ontdekt als onderwerp voor zijn schilderijen. Hij gaat de komende maanden aan de slag om de rivier in allerlei varianten vast te leggen. Het resultaat is in de loop van 2021 te zien in de particuliere kunstgallery van Bruno Barat in Hattem.

Daniel Douglas schildert de IJssel
Daniel Douglas bij de Voerman-lijst aan het werk. (foto: Wim Eikelboom)
Herman Post weidemelkende boer

Is Herman Post laatste weidemelkende boer langs de IJssel?

In de uiterwaarden van de IJssel bij Zalk melkt Herman Post zijn koeien op de manier zoals dat in de vorige eeuw gebruikelijk was. Is Herman de laatste weidemelkende boer langs de IJssel?

De tijd lijkt stil te staan bij de melkmachine van Herman. De krullende vijftigplusser boert in het rivierdorp Zalk, daar waar de IJssel een bijna haakse bocht maakt. En hij doet dat authentiek en kleinschalig, want hij houdt niet van het gejaagde moderne leven. Schaalvergroting vindt hij een vies woord.

Koeien aan de ouderwetse melkmachine in uiterwaarden Zalk

Dertien melkkoeien

Twee keer daags zet Herman zijn dertien melkkoeien aan de machine in het weiland. Een tuffend geluid van een dieselmotor klinkt langs de rivier.

Zijn koeien lopen op een stuk wei met een licht glooiing. Dat is een rivierduin, honderden jaren geleden ontstaan van zandafzetting van de IJssel. Het is een beschermd landschapselement dat beslist niet mag worden afgegraven.

Herman wil niet geinterviewd worden, maar hij vindt het geen probleem om op de foto te gaan. Dagelijks melkt hij de koeien in de wei en vermoedelijk hoort hij bij de allerlaatste weidemelkers langs de IJssel. Zowel ‘s ochtends als in het begin van de avond is hij een uur onder de pannen met het melken van zijn mini-veestapel. In weer en wind onder de blote hemel.

Herman Post

130 liter rauwe melk

Het boerenbestaan begon hij zelf, want zijn vader was geen landbouwer. Maar Herman had als jonge vent als in zijn hoofd dat hij boer wilde worden. En dat is gelukt. Al is het een hele kleine kudde, hij kan er prima mee rondkomen, benadrukt hij. Herman zegt niet veel nodig te hebben. Hij woont in het dorp bij zijn oude moeder. En hij heeft elders in Zalk een stal waar zijn koeien staan.

Bij de stal is ook een melktank van FrieslandCampina waar Herman de volle melkbussen in leegt als hij terugkomt van het weidemelken. Vijf stuks zijn het telkens; goed voor 130 liter rauwe melk per beurt. Met een klein autootje rijdt hij dagelijks de bussen van de wei naar de stal.

Herman smeert de uiers van de koeien in met zonnebrandcreme, onder het motto: wat goed is voor mensen, is ook goed voor dieren. De creme beschermd de uiers tegen korstvorming, waardoor ze moeilijk zijn te melken.

Koeien aan de melkmachine aan de IJsseldijk bij Zalk - foto Wim Eikelboom
Dertien koeien aan de melkmachine naast de IJsseldijk bij Zalk (foto’s: Wim Eikelboom)

Contactgegevens: Wim Eikelboom