Eikelboom en de IJssel blijken nauw aan elkaar verwant

Waar komt mijn liefde voor de IJssel vandaan? Uit een speurtocht naar mijn voorgeslacht blijkt dat de IJssel en Eikelboom nauw met elkaar verbonden zijn.

Voor mijn podcast Rivierverhalen klom ik in mijn stamboom. Dankzij oom Dick Eikelboom uit Hattem kwam ik erachter dat de herkomst van onze familienaam terugvoert naar een bijzondere plek: een oude boerenhoeve pal naast de rivierdijk langs de IJssel in Veessen die ooit De Eykelboom heette.

Nijesteen voorheen De Eikelboom
De IJsselhoeve die hier voorheen stond, heette De Eykelboom; en daar heb ik mijn familienaam aan te danken.

IJsselhoeves

Het dorpje Veessen ligt aan de Veluwse kant van de IJsseldijk halverwege Hattem en Deventer. Het is een oud rivierdorpje met pontificale boerenhoeves. Op 1 van die hoeves is dus onze familienaam ontstaan. 

Dat gaat terug tot 1520, toen voor het eerst de boerderij in een acte bij de naam Eykelboom werd genoemd. De boerderij kreeg in 1654 bewoners die zich naderhand tooiden met de naam van hun hoeve de Eikelboom. Ziedaar de geboorte van mijn familienaam. Aanvankelijk als Eykelboom; in verdere generaties werd het: Eikelboom.

Dat ziet er zo uit in een tijdlijn, die Gerrit Kouwenhoven – streekarchivaris van Epe, Heerde en Hattem – voor me maakte:

Nijesteen

De boerderij waar ik mijn achternaam aan te danken heb, bestaat niet meer. Die is in 1865 afgebroken en op dezelfde plek is een boerderij herbouwd met de naam de Nijenstein en dat verbasterde naderhand tot Nijesteen en later tot De Nijensteen.

Van de oorspronkelijke hoeve is niets meer terug te vinden. Er bestaan ook geen tekeningen of foto’s van; evenmin van de eik op het erf.

In 2007 verscheen een boek over deze boerderij met de titel: Dienstbode op de Nijensteen; een IJsselhoeve in Oorlogstijd. Daarin beschrijft Tonja Schmidt-Weerdmeester hoe zij als jonge vrouw in dienst kwam op deze IJsselhoeve in de jaren veertig van de vorige eeuw.

Vandaag de dag is de Nijesteen eigendom van stichting De Oude Beuk, ofwel DOB Foundation. Dat is een vermogende stichting waarin een deel van het kapitaal is ondergebracht van de voormalige eigenaren van drogisterijketen Kruidvat. Zij verkochten in 2002 hun concern voor 1,3 miljard euro. Een deel daarvan wordt besteed aan goede doelen in Oost-Afrika en Nederland. 

Ik ben een kind van de rivier

Samengevat: de naam Eikelboom is dus nauw verbonden met de IJssel. Dat is een ontdekking die ik recent deed. Nu weet ik waarom deze dichtregels van Alet Boukes over de IJssel altijd een snaar bij me raken:

Ik ben een kind van de rivier, gedicht Alet Boukes Zwolle

Stichting voor behoud IJsselhoeven

IJsselhoeves – zoals de Eikelboom en Nijesteen – zijn er tientallen. Het zijn grote boerderijen in de nabijheid van de rivier die welvaart uitstralen. Vaak met een kenmerkende bouw. Er is een speciale stichting die zich inzet voor behoud van monumentale IJsselhoeven.

Lees ook

Contactgegevens: Wim Eikelboom