Wat wandeling Drinkbare IJssel oplevert

Twaalf dagen lang wandelde Li An Phoa samen met haar partner Maarten van der Schaaf langs de IJssel van Westervoort naar Kampen om aandacht te vragen voor het ideaal van een drinkbare rivier. Wat heeft de wandeling opgeleverd?

Het concrete resultaat van de rivierwandeling is samen te vatten in drie b’s: meer betrokkenheid, meer bewondering en meer bestuurlijke bereidwilligheid. Een toelichting:

  • Alle inwoners in de IJsselvallei die Li An ontmoette op haar wandeltocht spreken met liefde over ‘hun’ rivier de IJssel. Er is een brede waardering en bewondering bij mensen in de IJsselvallei voor de rivier. Vrijwel iedereen gunt de rivier schoon water. Hoe schoner hoe beter, klinkt het bij de mensen die wonen langs de rivier. De bewondering voor het fraaie IJssellandschap is aangewakkerd door deze wandeling.
  • Er is grote bestuurlijke welwillendheid en bereidwilligheid. Dat werd duidelijk omdat allerlei topmensen graag een stukje mee wandelden. Onder wie dijkgraven van waterschappen, wethouders en burgemeesters, de baas van Rijkswaterstaat Oost-Nederland, directeur van drinkwaterbedrijf Vitens, directeur van stichting IJssellandschap en LTO-bestuurders. 

‘Onze uitdaging is om het water dat wij toevoegen aan de IJssel drinkbaar te krijgen. Wanneer iedereen dat doet kan het drinken beginnen’, aldus dijkgraaf Dirk-Siert Schoonman van Waterschap Drents Overijsselse Delta.

Vitens-directievoorzitter Jelle Hannema voegt eraan toe: ‘We delen de ambitie om binnen dertig jaar uit de IJssel te drinken als schone bron. De urgentie voor een ander watersysteem voelen we inmiddels met elkaar. Dit vraagt echt om een andere richting en aanpak.’

‘Ik hoop ooit thee te kunnen zetten van IJsselwater’

  • Vijf colleges van burgemeester en wethouders langs de IJssel hebben het manifest ondertekend waarin ze beloven stappen te zetten naar een drinkbare IJssel. Ook dit is een bewijs van de bestuurlijke bereidwilligheid.

‘Wij zij wil is de ultieme relatie die je met het water kunt aangaan en dat is dat je eruit kunt drinken’, aldus de Zwolse wethouder Ed Anker tegenover RTV Focus. ‘Wij willen graag zo met de IJssel samen leven.’ 

‘Ik hoop dat we ooit weer thee kunnen zetten van IJsselwater’, vult de Kamper wethouder Albert Holtland aan.

Zorgen over de rivier

Er kwamen ook de nodige uitdagingen aan het licht tijdens de wandeling als het gaat over verbetering van de kwaliteit van de rivier:

  • Boeren geven aan dat koeien die uit de IJssel drinken moeilijker drachtig raken. Vermoedelijk komt dat door het hoge gehalte aan medicijnresten in het water en met name van de anticonceptiepil. 
  • De waterschappen die water van hun rioolwaterzuiveringen lozen in de IJssel halen niet alle ongewenste stoffen uit het water, want dan zouden dee zuiveringskosten te hoog oplopen. Dus waterschappen accepteren dat ze water lozen op de rivier dat te hoge gehaltes aan ongewenste stoffen bevatten, zoals resten van bestrijdingsmiddelen, zware metalen en E-coli bacteriën (in resten menselijke uitwerpselen). 
  • Het drijvend afval in de rivier is afgelopen jaren verminderd, maar in de onderstroom van de rivier wordt nog altijd een hele hoop microplastic, wattenstaafjes, kankerverwekkende sigarettepeuken en ander onafbreekbaar afval meegevoerd. Dat blijkt uit nog niet gepubliceerd onderzoek van Rijkswaterstaat, vertelde hoofdingenieur-directeur van Rijkswaterstaat Oost-Nederland.
  • De provinciale en rijksoverheden zetten alle kaarten op de Kaderrichtlijn Water, een Europese richtlijn met de opdracht om de waterkwaliteit van rivieren te verbeteren. Maar die plannen schieten tekort en richten zich niet op het grote geheel van de IJssel. Er wordt met name ingezet op lokale ingrepen, zoals graven van een nevengeul om bijzondere vissen of waterplanten de ruimte te geven. 
  • De IJsselvallei is bestuurlijk een versnipperd geheel, mede omdat het de grens vormt van de provincies Overijssel en Gelderland. Er mist een totaalvisie op het gehele stroomgebied. Er zijn wel deelplannen, zoals het Masterplan IJsselvallei in Gelderland, Nationaal Landschapspark IJsseldelta en afzonderlijke omgevingsvisies. 

Samengevat: Met de rivierwandeling voor een Drinkbare IJssel heeft Li An Phoa bewonderenswaardige stappen gezet in de richting van een ideaal om het water uit de rivier te kunnen drinken. Maar om het ideaal te bereiken is daadkracht nodig van iedereen die een band heeft met de IJssel. En goed om te weten: elke kleine stap helpt!

Zo’n klein stapje kan zijn door je naam te plaatsen onder het manifest met de oproep voor een Drinkbare IJssel.

Het manifest Drinkbare IJssel is te ondertekenen via deze link

Meer lezen over drinkwater en de IJssel? Bekijk ook Komt rivierwater IJssel straks uit onze kraan?

Ter aanvulling: Jan Terlouw krijgt boek Drinkbare Rivier

Bij de afsluiting van de wandeling – vrijdag 18 juni – las Jan Terlouw (89) zijn bekende IJssel-gedicht, kreeg hij het eerste exemplaar van het boek Drinkbare Rivieren overhandigd. Mieke Conijn van de IJsselbiënnale ontving een fles IJsselwater als symbolische openingsdaad voor het kunstevenement.

Jan Terlouw benadrukte hoeveel bewondering hij heeft voor de actie van Li An Phoa. ‘Een land kan nooit gezond zijn als de rivieren niet gezond zijn’, zei hij. Hij noemde de IJssel ‘de mooiste rivier’.

Lees ook

Contactgegevens: Wim Eikelboom