Miljoenen-investering natte riviernatuur IJssel met dijkverlegging Herxen

Door een landinwaartse dijkverlegging krijgt de IJssel meer ruimte om te stromen tussen Wijhe en Herxen, een dorp ten zuiden van Zwolle. Dat levert 13 hectare nieuwe natte riviernatuur op.

De miljoenen kostende dijkverlegging en de bijbehorende natte natuurontwikkeling wordt gezien als een voorbeeldproject voor zogeheten Integraal Riviermanagement. Bij Integraal Riviermanagement proberen overheden diverse plannen op een slimme manier met elkaar te combineren. Het is een nieuwe manier van waterstaatkundig denken die geleidelijk aan gangbaar moet worden. Daarom kwam minister Cora van Nieuwenhuizen speciaal naar Herxen om het project formeel te bekrachtigen.

In dit geval is het startpunt de dijkversterking tussen Olst en Zwolle door waterschap Drents Overijsselse Delta. Ook de rivierdijk ter hoogte van Herxen valt hieronder. Het dijkvak Herxen ligt vrij dicht langs de rivier de IJssel. Daarom is het plan opgevat de rivierdijk een paar honderd meter landinwaarts te leggen. Verbreding van de uiterwaarden leidt ertoe dat de IJssel meer ruimte krijgt om te stromen bij hoog water en dat vergroot de veiligheid. De ingreep kost naar schatting 20 miljoen euro.

Ooibos taboe

De dijkverlegging wordt benut om meer natte natuur in de uiterwaarden aan te leggen. Dat past bij Kaderrichtlijn Water, de Europese opdracht om de waterkwaliteit en de natte riviernatuur te verbeteren. Daarom wordt een moeras aangelegd en een stromende geul. Ook komt er een zogeheten overstromingsvlakte die in de wintermaanden onder water staat. Ganzen en andere watervogels zullen hier optimaal van profiteren.

De uiterwaarden worden 30 centimeter tot 3 meter (!) afgegraven. In het natte natuurgebied is ooibos taboe. Dat zijn wilgenbossen die spontaan groeien in vochtige uiterwaarden. Rijkswaterstaat vindt ooibos ongewenst omdat het de doorstroming bij hoog water zou belemmeren. 

Struinpad

Volgens de deskundigen heeft deze integrale aanpak verschillende voordelen: waterstandsdaling bij hoog water, natuurontwikkeling, verbetering van waterkwaliteit, ruimtelijke kwaliteit en meer mogelijkheden voor recreatie. Dat is de reden dat de ministeries van natuurbeheer en landbouw en infrastructuur en waterstaat meebetalen aan het plan. Het is onbekend welke investering is vereist om deze dijkverlegging en natuurontwikkeling mogelijk te maken. Het loopt in elk geval in de miljoenen.

Het nieuwe natuurgebied van 15 hectare komt in beheer bij Staatsbosbeheer, die ook al beheerder is van de naastgelegen Wijhese buitenwaarden. Het gebied wordt toegankelijk met een struinpad voor wandelaars. Zo gaat het eruit zien:

Op verschillende plekken langs rivieren worden plannen gesmeed voor natte natuurontwikkeling. Dat gaat regelmatig ten koste van waardevol cultuurlandschap langs de IJssel. Hierover trok Wim Eikelboom eerder aan de bel in een opinie-artikel in De Stentor.

Lees ook

Contactgegevens: Wim Eikelboom