Onderzoek naar onzichtbaar plastic in rivier

Voor het eerst is onderzocht welk plastic onzichtbaar meestroomt in onze grote rivieren. Het blijkt voor driekwart afkomstig uit Duitsland en andere landen uit het stroomgebied van de Rijn.

Dat concludeert nieuw onderzoek van de Radboud Universiteit in opdracht van Rijkswaterstaat. Het is de eerste keer dat metingen zijn gedaan naar hoeveelheden plastics die onder water meestromen in de Boven-Rijn, Waal en IJssel. Over de hoeveelheden aangetroffen plastics zijn onderzoekers onduidelijk. Zo zijn in de IJssel 0,009 stukjes plastic per kubieke meter gevonden. In de Boven-Rijn zijn de hoogste concentraties plastics gemeten. 

Tot op heden was het gissen in welke mate plastic meedrijft op de bodem van de rivier. Er is alleen onderzoek bekend van drijvend zwerfvuil en plastic afval op oevers van de rivieren.

Plastic in de onderstroom van de rivieren is in kaart gebracht met dezelfde techniek als waarmee ook trekvissen worden onderzocht: met een fijnmazig net is drijvend, zwevend en over de bodem rollen plastic opgevist. Van oktober 2020 tot en met januari 2021 namen onderzoeks op 8 dagen monsters in de IJssel, Waal en Boven-Rijn. In de IJssel is er plastic gevist op de rivierbodem bij Doesburg, Deventer en Kampen.

Tampons

Al het opgeviste plastic is geanalyseerd. Het gaat om grotere stukken plastic tot vrij kleine, versnipperde resten. Het afval blijkt voor driekwart afkomstig uit landen in het stroomgebied van de Rijn. Tampons worden nadrukkelijk genoemd door de onderzoekers. Ook is relatief veel plastic uit Oost-Europa aangetroffen. Volgens de onderzoekers is dat verklaarbaar uit vrij veel Oost-Europese bemanning aan boord van binnenvaartschepen. Ook via riviercruises komt plastic in rivieren terecht. 

Het opgeviste plastic heeft gemiddeld 1 jaar in het water gelegen, aldus de onderzoekers.

Geschrokken

Verder is een opvallende conclusie in het onderzoeksrapport dat macroplastics – grote stukken rotzooi – niet toenemen naarmate de rivieren zich meer richting zee bewegen. Dat geldt met name stroomafwaarts in de IJssel. Wel neemt de concentratie aan plastic resten van circa 5 millimeter stroomafwaarts toe tussen Doesburg, Deventer en Kampen.

De hoofdingenieur-directeur van Rijkswaterstaat Oost-Nedeland – Marjolijn van de Zandschulp – zei tijdens de wandeling Drinkbare IJssel geschrokken te zijn van de resultaten van dit onderzoek.

Welke plastic stroomt mee in de rivieren
Bron: rapport Plastic in de waterkolom van de Boven-Rijn, Waal en IJssel

Bubbelscherm bij Kampen

In de IJssel bij Kampen is vier jaar geleden een succesvolle praktijkproef gedaan om plastic resten uit de onderstroom van de rivier te filteren. Dat gebeurde met en zogeheten Bubble Barrier, een bubbelscherm waarmee plastics naar de wateroppervlakte worden geduwd. Op die manier kan het plastic worden opgevist. Hoewel de proef succesvol bleek, vond Rijkswaterstaat de methode de duur. Daarom kreeg het geen vervolg in de IJssel.

De makers van Bubble Barrier is nu in gesprek met de organisatie GoClean om op twee plekken in Rijn een bubbelscherm tegen plasticvervuiling te plaatsen: ter hoogte van Duiven en van Katwijk. 

Zo werkt het bubbelscherm:

 Meer over rivierafval op Rivierverhalen: 

Lees ook

Contactgegevens: Wim Eikelboom