Waarom piramide Zalk mijn favoriete IJsselbiënnale-kunstwerk is

Het oogt wat wezensvreemd in het landschap: een piramide aan de oever van de IJssel. Dit kunstwerk heeft mijn hart gestolen. 

De meest bekende piramides die de mensheid heeft voortgebracht, staan in Egypte en in boeken van sociale wetenschap. Aan Maslow en Gizeh kan een idyllische plek aan de IJssel worden toegevoegd: Zalk.

De piramide van Zalk maakt veel indruk bij de kunstmanifestatie IJsselbiënnale.

Het bouwsel aan de oever van de rivier staat ietwat plompverloren in het landschap. Aan de ene kant glooiende rivierduinen met bijzondere stroomdalflora en aan de andere kant de alsmaar voortbewegende IJssel. 

Wat doet dit ding hier?

De piramide van Zalk groeide uit tot mijn favoriete IJsselbiennale-kunstwerk. Regelmatig zit ik op het strandje om een poosje te mijmeren bij de priemende punt. 

Ik leg graag uit waarom dit me zo aanspreekt. 

Kunst is goede kunst als je er niet achteloos aan voorbij gaat. Voor de piramde van Zalk geldt dat het je aandacht trekt en dat het meteen vragen oproept: Wat doet dit ding hier?

Als je goed kijkt zie je een bouwsel dat in lagen is opgetrokken: onderop goedkoop palethout, hout van het laagste soort. Daarna volgt een beter soort hout, diverse lagen met steen en tenslotte is er het puntje van de piramide van glanzend goudkleurig metaal. 

De piramide verbeeldt hoe de mensheid op deze aarde zich laat indelen: de armoedige onderklasse is het grootst en naarmate de welvaart groeit wordt het aandeel van de wereldbevolking kleiner. De titel van dit kunstwerk luidt: The rich will survive (de rijken zullen overleven). Bij stijgend hoog water zal het puntje van de piramide altijd boven water blijven. ‘De grote meerderheid van de bevolking op aarde zijn de armen en zij zullen het eerst en het sterkst worden getroffen door de gevolgen van klimaatverandering’, aldus de bedenker, de Belgische kunstenaar Adrien Tirtiaux. Het rijke bovenlaagje kan alleen maar bestaan bij de gratie van de brede lagen eronder, stelt hij. 

Zomers hoogwater

Bij het zomers hoogwater in jullie bleef overigens ook de onderkant van de piramide droog. Want het kunstwerk staat op een zandige rivierduin. 

Lees verder onder de foto:

Die plek geeft de piramide van Zalk extra zeggingskracht. Het is als het ware een klif, waar het bewegende water telkens een stukje oever afknabbelt. Het kan zomaar zijn dat de piramide op een zeker moment kantelt.

Ook onze wereld is uit evenwicht. Een kleine groep mensen verbruikt naar verhouding teveel hulpbronnen van de aarde.

De piramide maakt me onrustig en prikt me in mijn comfortabele levenshouding als rijke, welvarende west-Europeaan. 

The rich will survive is nog tot en met 18 september 2021 te bezoeken in de uiterwaarden van de IJssel, ter hoogte van het Zalkerveer.

Lees ook

Contactgegevens: Wim Eikelboom