Boomstammen maken bocht van Zalk niet beter bevaarbaar

In de rivieroever geplaatste boomstammen om verzanding van de vaargeul te verhelpen, maken de bocht van Zalk nog niet beter bevaarbaar voor de beroepsvaart. Daarom willen de onderzoekers houten palen bijplaatsen.

Dat is de conclusie van een proef van Rijkswaterstaat en Deltares in de IJssel bij Zalk (gemeente Kampen).

De IJssel is een lastig te bevaren rivier voor de binnenvaart. Door de vele bochten is de vaargeul vrij krap. Met name de bocht bij Zalk is berucht vanwege de ondiepe binnenbocht, diepe buitenbocht en omdat er natuurlijke oevers zijn. Houten schermen zouden ervoor moeten zorgen dat het zand in de rivier minder ophoopt in de vaargeul, zodat minder of niet meer gebaggerd hoeft te worden in de bocht van Zalk.

110 Twentse boomstammen

Daarom zijn in de scherpste bocht van de IJssel bij Zalk in 2019 in totaal 110 boomstammen van Corsicaanse dennen geplaatst. De bomen waren gekapt bij het Twentekanaal. Aannemersbedrijf Van den Herik voerde de klus uit. Dit is een afbeelding van het bedrijf zelf:

Van de stammen zijn houten schermen gemaakt zijdelings op de oever. Het is een proef om te kijken of het lukt om zo meer zand naar de oever te geleiden en golven te dempen, zodat de vooroever aanzandt in plaats van erodeert. Bovendien zou het hout ook de ecologie van de rivier kunnen verrijken en de kosten van baggeren verminderen.
Het experiment is onderdeel van het programma Self Supporting River Systems van Rijkswaterstaat. 

Lees verder onder de foto.

Wim Eikelboom op de experimentele oeverbescherming in de IJssel bij Zalk (foto: Frans Paalman)

Investering niet gewenste resultaat

De uitkomst van de proef is dat de investering niet het gewenste resultaat heeft opgeleverd: De geplaatste stammen zorgen niet voor extra zand langs de oevers. En de ecologische verrijking op de visstand is ook nog niet aangetoond. Wel is het zo dat de natuurlijke oever stabiel is gebleven; dat wil zeggen dat er geen sprake is van slijtage.
De onderzoekers stellen voor om de proef uit te breiden door 1 of 2 schermen bij te plaatsen richting vaargeul, in de hoop dat het zand uit de vaargeul alsnog naar de vooroever wordt geleid. 

De witte streepjes zijn de huidige houten schermen. In rood de voorgestelde schermen, die ervoor moeten zorgen dat er alsnog meer zand naar de oever wordt geleid.

‘Het is nog te vroeg om een afweging te maken over kosten en baten voor deze pilot. Het beoogde effect van de houten schermen is nog niet zichtbaar. Recreanten, schippers en omwonenden staan in elk geval positief tegenover deze oeverbescherming’, aldus het rapport van de Deltares-onderzoekers.

Op de oevers van de bocht van Zalk in de IJssel staat het Zalkerbos, het oudste bos van Overijssel. Lees hier het verhaal over dit bijzondere rivierbos.

Lees ook

Contactgegevens: Wim Eikelboom