Proef doorlatende rivierkrib deels geslaagd

Een proef in de IJssel met een nieuw type rivierkrib zonder kunststof bekleding, brengt nog niet wat ervan verwacht werd. Toch blijft de doorstroombare rivierkrib veelbelovend.

Rivierkribben zijn stenen dammetjes die haaks staan op de oever. De kribben zijn bedoeld om de rivier in de tang te houden. De stroming remt erdoor af, zodat er minder schade aan de oevers optreedt. 

Langs de Waal, Nederrijn, Lek en IJssel liggen honderden kribben. De huidige kribben bestaan uit een zandbed, afgedekt met geotextiel doek (kunststof), grind en daarover een deklaag van keien. Soms zijn kribben begroeid met struikgewas.

Wilsum

In opdracht van Rijkswaterstaat is in de IJssel een bescheiden proef gedaan om te zien of kribben duurzamer, onderhoudsvriendelijker en riviervriendelijker uitgevoerd kunnen worden. Tussen Wilsum en Kampen zijn in november 2019 drie zogeheten flexibele kribben gestort. Dit filmpje geeft er een uitleg over:

De proef is onderdeel van het programma Self Supporting Rivier Systeem.

De proef-kribben zijn volledig opgebouwd uit speciaal gefabriceerde Xstream-blokken beton die op elkaar worden gestort. Er komt geen zand of geotextiel aan te pas. De krib is doorlatend en kan makkelijk worden verplaatst of aangevuld. Daarom heet het een flexibele krib. 

Deels doorlatend

Er liggen drie kribben: twee in de binnenbocht en eentje in de buitenbocht. Na een jaar concluderen de onderzoekers van Deltares in een rapport dat de flexibele krib de verwachtingen deels heeft waargemaakt. De krib laat nog altijd water door, zij het minder dan aanvankelijk. ‘Na 10 maanden is vastgesteld dat de kribben nog enigszins waterdoorlatend zijn’, concluderen onderzoekers. Opvallend genoeg is de krib niet begroeid met struiken, zoals met reguliere kribben regelmatig gebeurt.

Het effect op de rivierbodem is minimaal, zij het dat bij een krib in een binnenbocht een kuil werd ontdekt op de rivierbodem. ‘Direct benedenstrooms van de een van de flexibele kribben is een ontgrondingskuil ontstaan, zoals ook wordt gevonden bij traditionele’, aldus de onderzoekers. Dat is een tegenvaller, want de hoop was dat deze krib zou zorgen voor minder uitgespoeld zand en kuilen, waardoor het een besparing oplevert van de baggerkosten in de rivier. 

Proef in 2022 voortgezet

De ecologische waarde van deze doorlatende krib voor waterplanten en vissen kan evenmin worden vastgesteld. Maar het feit dat de krib zonder geotextiele bekleding stand houdt, is volgens de onderzoekers hoopvol. Rijkswaterstaat is op zoek naar alternatieven voor geotextiele bekleding, omdat kunststof deeltjes ervan naar verloop van tijd als microplastics in de rivier belanden.

Deltares-onderzoeker Frans Buschman is hoopvol over een vervolg: ‘Op basis van deze pilot kun je in elk geval stellen dat een flexibele krib in een flauwe bocht in de IJssel de functies van een traditionele krib kan overnemen.’

Buitenlandse belangstelling

In 2022 blijft er 1 krib liggen, zodat het onderzoek kan worden voortgezet. Die krib zal worden verlengd met blokken van de andere twee kribben die worden afgebroken. Het onderzoek richt zich dan op de vraag of de flexibele krib op termijn een duurzaam alternatief is voor de huidige basaltstenen rivierkribben. En of deze innovatie krib een meerwaarde heeft voor de ecologie.

Ingenieur Bas Reedijk van BAM Infraconsult vertelt in het blad van Rijkswaterstaat dat er twee buitenlandse partijen zijn die interesse tonen in de speciale Xstream betonblokken waarmee de krib is gebouwd.

Een speciaal geplaatste gele boei markeert de plek van de proefkrib.

Meer weten over Self Supporting River Systems? Lees ook over de proef met stroomopwekking in de IJssel.

Lees ook

Contactgegevens: Wim Eikelboom