Verontwaardiging over kolossaal landhuis op rivierdijk langs de IJssel

Pal achter de rivierdijk van de Vreugderijkerwaard in Zwolle verrijst een opvallend bouwsel dat van heinde en ver in het oog springt. Wat is deze kolossale bouwsel in het open landschap langs de IJssel?

Tekst en beeld: Wim Eikelboom

Het blijkt een landhuis van het toekomstige particuliere landgoed Vreugderijk.

De afspraken voor dit opvallende gebouw zijn ruim 15 jaar geleden gemaakt tijdens Ruimte voor de Rivier. Toen moesten diverse bewoners in de uiterwaarden plaats maken wegens de dijkverlegging in de Vreugderijkerwaard. Die dijkverlegging was nodig om de IJssel meer overstromingsruimte te geven.

‘Landschappelijke verrijking’

Gemeente Zwolle bedacht het plan om een landgoed in te voegen. Dat gebeurde nadat provincie Overijssel in 1998 de oproep had gedaan dat er behoefte was aan nieuwe landgoederen.

Zwolle vond dat interessant een liet het oog vallen op de Zalkerveerweg langs de IJssel. De gemeente ziet het landgoed op deze plek als ‘landschappelijke, recreatieve en ecologische verrijking’, zo blijkt uit stukken van de besluitvorming. Dit is visie achter het landgoed:

Zo gaat het eruit zien – links: (Verhaal gaat verder onder de afbeelding)

Afbeelding links is het ontwerp zoals nu wordt ingericht, terwijl rechts het ontwerp is dat in de aanvankelijke plannen stond. In het nieuwe ontwerp is minder bos en heeft de eigenaar vrij uitzicht bedongen. Dus er komen geen bomen langs de voorgevel, zoals was afgesproken door de landschapsarchitect in 2015. Het landhuis komt open in het landschap te staan.

De bouwterp voor het landgoed is meegenomen in de dijkversterking. Het landgoed is afgelopen jaren verschillende keren van particuliere eigenaar gewisseld. Het is nu eigendom van A. van Weeghel. Samen met zijn broer en ouders gaat hij er wonen. Van Weeghel had grond en een boerderij die zijn onteigend bij de dijkverlegging.

Verhaal gaat verder onder de foto:

Het landhuis wordt gebouwd op een aangebrachte verhoging in het landschap, vrijwel even hoog als de rivierdijk.

Streep door 3 hectare bos

Het landgoed zou moeten zorgen voor vergroting van de ‘belevingskwaliteit’, aldus de tekst in het bestemmingsplan van gemeente Zwolle: ‘Door de ontwikkeling van nieuwe landschappelijke dragers, wordt het rivierenlandschap duidelijker geprofileerd en neemt de belevingskwaliteit toe.’

Dit is de dwarsdoorsnede van het landhuis dat aan de dijk is ‘vastgeplakt’. In de oorspronkelijke plannen is het landhuis omgeven met bomen (in totaal 3 hectare). De nieuwe eigenaar wil dat niet en kiest voor minder bos. In plaats daarvan komen er fruitboomgaarden en hazelnootstruiken aan weerszijden van het huis. Het is onduidelijk of het terrein wordt opengesteld voor publiek.

Parkeerplaats voor 12 auto’s

De Vreugderijkerwaard is in 2016 opgeleverd als Ruimte voor de Rivier-project. Bouw en aanleg van landgoed Vreugderijk is dus eigenlijk de nabrander daarvan. In september 2021 is de bouw gestart. Dat roept veel gefronste wenkbrauwen op bij voorbijgangers.

Het gaat om drie wooneenheden, plus een parkeerplaats met 12 oplaadpunten voor electrische auto’s. In de aanvankelijke plannen zou er een parkeerkelder komen. Het particuliere landhuis wordt 10 meter hoog en gaat er zo uit zien:

Buckhorst

In de omgevingsvergunning verdedigt gemeente Zwolle het allesbehalve klassieke ontwerp door een knipoog te maken naar kasteel Buckhorst, dat in de 15e eeuw aan de overkant van de IJssel bij Zalk stond. Citaat:

Afschuw

‘Ik begrijp niet dat zoiets is goedgekeurd in dit landschap. Dit massieve stenen blok is niet bepaald passend in de landelijke omgeving van de IJssel’, reageert de Zwolse architect Jacco Baars.

Een vraag op twitter over dit bouwsel zorgt voor veel verbazing. Veel mensen spreken hun afschuw uit:

Elzensingels geschrapt

Volgens het bestemmingsplan moet het landhuis verrijzen ‘in klassieke stijl’. ‘Haaks op de nieuwe dijk worden elzensingels aangeplant die de dijk verankeren in zijn omgeving en een bijdrage leveren aan het verdichten van het landschap’, aldus gemeente Zwolle. In het huidige ontwerp zijn deze elzensingels geschrapt.

Dit is het aanvankelijke ontwerp, met rechts in beeld de burg over de geul in de Vreugderijkerwaard. In het huidige ontwerp maken de bossen plaats voor fruitboomgaarden.

In de oorspronkelijke plannen is het dijklandhuis omgeveven door 3 hectare bos. Dat is nu minstens gehalveerd.

Update: terp bestaat uit ProRail-grond

De terp waar het landhuis op gebouwd wordt, bestaat uit grond dat afkomstig is van het rangeerterrein van ProRail in Zwolle. Dit rangeerterrein is in 2019 afgegraven omdat er vervuiling in de bodem zat. Er is een afgedichte kuip onder het terrein aangebracht. Bij deze klus overtrad ProRail de regels van de wet natuurbescherming, door opgepompt bodemwater af te voeren naar de IJssel, zonder dat daarvoor de benodigde vergunningen in orde waren. Hierover is uitvoerig bericht op Rivierverhalen.nl en naar aanleiding daarvan is ProRail formeel op de vingers getikt door het bevoegd gezag.

Lees ook

Contactgegevens: Wim Eikelboom