Landhuis langs de IJssel mag er komen

De bouw van het opzichtige landhuis in het IJssellandschap bij Zwolle mag ongehinderd doorgaan. Gemeente Zwolle zegt dat de bouw van het landhuis op de rivierdijk langs de IJssel aan alle eisen voldoet. Over de preciese inrichting van het omringende landgoed moeten nog afspraken worden gemaakt.

Tekst en foto's: Wim Eikelboom/Rivierverhalen 

Dat blijkt uit beantwoording van vragen van D66, CDA en PvdA, naar aanleiding van berichtgeving op Rivierverhalen over landgoed Vreugderijk aan de rand van de Vreugderijkerwaard. De bouw van het landgoed roept veel vragen op bij omwonenden en bezoekers van het IJssellandschap.

Volgens het college van burgemeester en wethouders voldoet de bouw van het landhuis met drie wooneenheden aan alle vergunningseisen en eisen van welstand. D66, CDA en PvdA nemen geen genoegen met de uitleg en stellen aanvullende vragen.

Verhaal gaat verder onder de foto:

Landhuis Vreugderijk trekt ook de aandacht vanaf de Zalkerdijk aan de overzijde van de IJssel.

Afwijken van eisen

De bouw van het landgoed kent een jarenlange voorgeschiedenis. In 2010 sloot de huidige eigenaar – Van Weeghel uit Spoolde – een overeenkomst met gemeente Zwolle en provincie Overijssel voor de bouw van het landhuis en het landgoed. Naderhand deed hij de grond van de hand en in 2018 kocht hij het terug met minder grondoppervlakte. Dat verklaart volgens gemeente Zwolle waarom bepaalde huidige eisen afwijken van de oorspronkelijke eisen die werden gesteld op basis van de provinciale regels voor landgoederen.

In de overeenkomst staat: ‘De eigenaar verplicht zich om een landgoed te ontwikkelen met een zeer karakteristiek en exclusieve verschijningsvorm, dat een versterking zal vormen van de aanwezig natuur- en landschapswaarden.’

Verhaal gaat verder onder de foto:

Zo gaat het landhuis eruit zien.

Update 6 februari 2022: Twijfels landgoedstatus

D66, CDA en PvdA in de gemeenteraad van Zwolle vinden dat het college hen met de uitleg over Landgoed Vreugderijk met een kluitje in het riet heeft gestuurd. Daarom stellen de drie partijen in februari aanvullende vragen aan burgemeester en wethouders. Voldoet het landgoed aan de provinciale eisen voor landgoederen, willen de partijen weten. Provincie Overijssel heeft nauwkeurig omschreven waaraan nieuwe landgoederen moeten voldoen.

De fracties spreken het vermoeden uit de het project niet langer de status heeft van landgoed. Daarmee veranderen ook de eisen die aanvankelijk zijn gesteld aan de eigenaar. Als blijkt dat de eigenaar geen status van landgoed aanvraagt, bouwt hij in strijd met het beleid en de voorschriften.

Ook zijn er twijfels over de kwaliteit van de grond waarop het landhuis wordt gebouwd. Deze grond is afkomstig van het Zwolse rangeerterrein van ProRail dat moest worden gesaneerd wegens ernstige bodemvervuiling. ‘Heeft de gemeente handhavend onderzoek gedaan naar de herkomst en kwaliteit van de opgebracht grond’, willen de partijen weten.

Natuurschoonwet

In februari 2022 heeft Vreugderijk de status gekregen van landgoed op basis van de Natuurschoonwet-Landgoed 1928. Deze regeling geeft eigenaren van landgoederen fiscale voordelen, zo laat het college weten in april 2022.

Navraag bij het ministerie leert dat Vreugderijk niet op de openbare lijst staat van landgoederen die voldoende aan de Natuurschoonwet 1928. Dat zou betekenen dat het landgoed in de toekomst niet openbaar toegankelijk gaat worden.

De eigenaar van landgoed Vreugderijk is gehouden om 3 hectare bos aan te leggen dat (deels) toegankelijk moet zijn voor publiek. Hierover zijn nog geen afspraken gemaakt, zegt het college in de beantwoording van de vragen van de raadsfractie. Ook zijn er nog geen vergunningen ingediend op welke wijze bos wordt geplant. Aanvankelijk zouden er elzensingels komen, maar die zijn uit de huidige plannen geschrapt. Op het terrein zijn wel grienden aangelegd. Naast het huis komt een aanplant met hazelaars.

Verhaal gaat verder onder de foto

Landhuis Vreugderijk in aanbouw. ‘Icoon op de dijk met architectonisch beeld van oude steenfabriek langs de rivier’, aldus Het Oversticht.

Update april 2022: Landgoed ‘icoon op de dijk met associatie steenfabriek’

Het college heeft in de eerste week van april 2022 de tweede ronde van vragen beantwoord die door D66, CDA en PvdA waren ingediend. Daarin onderstreept het college van burgemeester en wethouders dat is voldaan aan alle eisen van welstand en dat Vreugderijk inmiddels de formele status heeft van landgoed.

Het Oversticht heeft in 2021 twee positieve adviezen gegeven over het landgoed Vreugderijk. Volgens Het Oversticht voldoet alles aan de eisen van welstand. Een aantal citaten uit het advies:

De commissie kan zich vinden in het voorgestelde ontwerp dat door het volume en de architectuur een zekere allure heeft die past bij het karakter van een landhuis op een landgoed. Het architectonische beeld heeft ook een zeker industrieel karakter waardoor het verwant is aan steenfabrieken die langs de rivieren staan/stonden. Dit beeld wordt goed passend geacht op deze locatie langs de IJssel.

Uitgegaan wordt van een ‘icoon aan de dijk’, als centrum van het nieuwe landgoed Vreugderijk. In de betekenis van ‘boegbeeld’ (van het landgoed) kan gesteld worden dat hiervan sprake is; door het volume, de massaopbouw en het architectuurbeeld is het ten opzichte van de bestaande bebouwing in de omgeving duidelijk het belangrijkste en meest in het oog springende gebouw. Het is markant te noemen en het heeft een zekere allure die past bij het karakter van een landhuis op een landgoed.

De associatie met een steenfabriek is passend en bruikbaar in relatie tot de ligging langs de IJssel. Het gebouwconcept en de vormgeving zijn specifiek gerelateerd aan de landhuis-functie en de (landschappelijke en bebouwings- )kenmerken van de plek en context.

Concluderend kan gesteld worden dat hiervan sprake is en dat het plan voldoet aan de spelregels voor de architectuur van het landhuis en tevens aan de algemene criteria voor redelijke eisen van welstand, zoals opgenomen in het beeldkwaliteitsplan Dijkverlegging Westenholte. Om deze reden wordt dan ook positief geadviseerd.

Het advies van Het Oversticht is opmerkelijk, omdat gezegd wordt het landhuis een industriele uitstraling krijgt. In de eisen van de provincie staat dat het landhuis een klassieke uitstraling moet krijgen.

Meer lezen? In november 2021 publiceerde Wim Eikelboom op Rivierverhalen een artikel over landgoed Vreugderijk, waarin hij een aantal vragen stelde. Dat is opgepikt door de gemeenteraadsfracties van D66, PvdA en CDA. Die hebben het college van burgemeester en wethouders om opheldering gevraagd.

Lees ook

Contactgegevens: Wim Eikelboom