Complimenten voor herstel Zwolse Groene Kathedraal; het mocht wat kosten

Het eerste exemplaar van het boek ‘Bomenlanen’ is vrijdag 25 maart uitgereikt aan Wim Eikelboom, in zijn nieuwe rol als ambassadeur bij de Bomenstichting. Bij die gelegenheid bracht hij een ode aan de Groene Kathedraal van Zwolle, een markante populierenlaan vlakbij de IJssel. Dit is zijn verhaal:

Schaduw van populieren Schellerenkweg Groene Kathedraal van Zwolle

Geluk kun je niet kopen, maar gelukkig wel lopen.

Aan de zuidelijke rand van Zwolle – de aangename provinciehoofdstad van Overijssel waar ik woon – is een populair ommetje over de rivierdijk van de IJssel. Je wandelt vanuit de wijk door landelijk gebied naar de rivier. En dan – haaks op de dijk -was er dan altijd dat geluksmoment.

Dat je even werd opgetild in een groter geheel.

Dat wandelen ineens een andere dimensie kreeg.

Dat het licht net wat mooier viel, met lange schaduwen.

Of dat het juist voelde als een parasol die koelte bood op de warme dag.

Je wandelde in de beslotenheid van een populierenlaan.

65 Canadese knoeperds aan weerszijden van een landweggetje met een lichte kronkel halverwege.

Een meter of vierhonderd schat ik. Maar wel vierhonderd meter buitengeluk.

Verkeer kwam hier amper. Dit was het rijk van wandelaars en fietsers.

De Groene Kathedraal van Zwolle werd dit laantje langs de IJssel liefkozend genoemd.

Omdat de bomen zorgden voor een imposante groene verstilling. Voor een omsloten bouwwerk waar je u tegen zegt.

Niet gewoon een rijtje bomen. Maar een markant gelid dat voor toegevoegde waarde zorgt in het landschap. In 2009 nog uitgeroepen tot mooiste bomenlaan van Zwolle.

Het was ooit geplant door twee mensen uit de buurt. Een van hen is Gerrit Sluiter. Hij woont hier nog altijd. En hij herinnert zich hoe hij met zijn vader in 1955 de boompjes pootte, want ze vonden het zo kaal in de buurt. En de bomenrij paste goed bij de vooruitgang: het verharden van een zandweg met sintels.

Langs de Schellerenkweg stonden begin vorige eeuw knotwilgen.

Verhaal gaat verder onder de foto

Populieren Schellerenkweg Groene Kathedraal van Zwolle

In de hete zomer van 2018 haalde de Zwolse kathedraal het landelijk nieuws.

En zoals vaak met nieuws: dat is geen goed teken.

Ik herinner me het nog als de dag van gisteren. We waren op fietsvakantie in Zwitserland, vlakbij de bron van de Rijn.

Een bekende stuurde een appje: Wim je bomenlaan langs de IJssel gaat eraan!

‘De bomen kunnen niet meer voldoende vocht opnemen, ze hebben zo’n duizend liter per dag nodig”, legde gemeentelijk boomexpert Tjerk Jelsma uit op NPO Radio 1. “En door de warmte is de verdamping zo extreem hoog dat de takken uitdrogen.”

De conditie van de bomen was door langdurige hitte hard verslechterd. Er braken spontaan takken af (een kwaal van veel oudere populieren) en dat was levensgevaarlijk voor wandelaars en fietsers.

Verhaal gaat verder onder de afbeelding

Gerrit Sluiter – de man die als kind de laan had geplant – belde zelf de gemeente met het dringende verzoek om in te grijpen. Hij had rakelings een dikke tak naast zijn hoofd zien vallen van de bomen die hij als jochie had neergezet.

Er werd een acute kapactie op touw gezet, op last van burgemeester en wethouders van Zwolle.

Mijn vermoeden is overigens dat niet alleen de zomerdroogte de aftakeling van de laan had versneld. Maar ook het feit dat even verderop ProRail een zware bronbemaling op een rangeerterrein had staan. Die bronbemaling zorgde tot ver in de omtrek aantoonbaar voor dramatische verlaging van de grondwaterstanden.

Hoe dan ook: De gemeente liet er geen gras over groeien en greep naar de kettingzaag. Uit voorzorg werden 100 van de 130 laanbomen omgelegd. Dertig mochten blijven staan met een uitgedunde kroon, vanwege de vleermuizen die zich in het laantje hadden gevestigd.

Verhaal gaat verder onder de foto

Omzagen van Groene Kathedraal Zwolle

Het fameuze ruisen van de populieren behoorde tot het verleden.

Het regende verdrietige en verbijsterde reacties van wandelaars en fietsers, voor wie dit laantje hoorde bij de gekoesterde landschapselementen aan de Zwolse stadsrand.

De gemeente Zwolle zag dat de laan geliefd was en besloot in 2020 de laan in ere te herstellen door 130 populieren aan te planten.

Het waren geen mini-boomjes, maar uit de kluiten gewassen populieren van drie meter hoog in maat 20/25, om het in kwekersjargon uit te drukken.

En ook nog eens zwarte populieren: populus nigra vereecken, om precies te zijn. De inheemse variant van de populier met zuilvormige tot ovaalvormige kroon met een rechte stam en steil opgaande, ietwat slingerende takken.

Een vrij schaarse soort ook die past bij het rivierlandschap en die minder gevoelig is voor takbreuk bij hitte.

Gemeente Zwolle verdient lof voor dit kloeke eerherstel van de groene kathedraal aan de Schellerenkweg. Al gingen er in de buurt ook stemmen op om geen hoge populieren te planten, maar weer knotwilgen te plaatsen langs de weg.

Voor sloop en herstel van de kathedraal tastte Zwolle diep in de buidel. Al met al is hier 130.000 euro in gestoken, dat zijn de kosten van het rooien van de bomen, frezen van stobben, graven van plantgaten, de herplant en de extra verzorging gedurende drie jaar.

De laan kreeg bijvoorbeeld in de hete zomer van 2020 om de week extra water om te voorkomen dat er boompjes dood zouden gaan. Dat is gelukt, want de laan staat er nog altijd fier bij.

Verhaal gaat verder onder de foto

herplant zwarte populieren Groene Kathedraal Zwolle

Ik vind het stoer dat mijn gemeente Zwolle 130.000 euro heeft geinvesteerd om een karakteristieke populierenlaan te vervangen.

Populieren groeien snel, dus wie weet kan ik op mijn oude dag opnieuw het ruisen van de bladeren boven mijn hoofd meemaken van de in ere herstelde groene kathedraal van Zwolle.

Toen de bomen werden aangeplant, schreef ik er een welkomstgedichtje bij.

Dat bevestigde ik aan een paal in de herboren bomenlaan.  

Het luidt als volgt:

Welkom zwarte populieren

Marsman-krachtpatsers

Ruisende schoonheden

Rivierlandschap-verrijkers

Bouw ons een kathedraal

Een laan van geluk

Voor Zwollenaren

Voor mensen van ver

Voor mensen dichtbij

In alle seizoenen.

Wim Eikelboom vertelt het verhaal over de markante Zwolse populierenlaan.

Lees ook

Contactgegevens: Wim Eikelboom