Gelderland: alle landbouw langs rivieren moet natuurvriendelijk worden

Provincie Gelderland wil dat alle bestaande boeren in de uiterwaarden van de grote rivieren omvormen naar natuurvriendelijke landbouw. Dat staat in een toekomstvisie van Gelderland op de Waal, IJssel, Nederrijn en Maas.

Door Wim Eikelboom / afbeeldingen: Wim Eikelboom en provincie Gelderland

Bij natuurinclusieve landbouw is de natuurbescherming leidend in de bedrijfsvoering, dat wil zeggen minder vee, bemesting en geen bestrijdingsmiddelen. Daardoor neemt de rijkdom aan dieren en planten toe. Ook stimuleert de provincie duurzame lokale voedselproductie in de uiterwaarden. Gelderland kiest ervoor om niet alle landbouwgrond om te vormen naar natuurreservaten.

Verhaal gaat verder onder de afbeelding

Toekomstbeeld voor de IJsselvallei: lokale voedselproductie en natuurinclusieve landbouw.

Landschapsparken

Gelderland beschouwt de uiterwaarden van de grote rivieren als ‘landschapsparken waarin inwoners uit steden en dorp langs de rivieren kunnen verpozen en recreëren’. Daarom pleit de provincie om uiterwaarden beter toegankelijk te maken en te investeren in goede wandel- en fietspaden op de dijken.

Ook blijft de provincie zand- en grindwinning stimuleren. Dat is opvallend, want de rivieren kennen juist het probleem van een tekort aan zand, waardoor rivierbodems afslijten.

De IJssel moet een rivier worden waar ‘riviergebonden economische bedrijvigheid’ samengaat met ‘beleefbare Hanzesteden’, goede bevaarbaarheid voor de beroepsvaart en versterking van een ‘mozaïek van natuur en landbouw in de uiterwaarden’.

Verhaal gaat verder onder de foto

Panorama Gelderse Rivieren

‘Panorama Gelderse Rivieren’. Zo heet de eigen kijk van Gedeputeerde Staten van Gelderland op de toekomstige inrichting van het rivierenlandschap. ‘Dit is ons uitgangspunt in samenwerking met onze partners over het uitvoeren van de uitvoering van ambities’, zegt de provincie hierover. Die ambities zijn natuurplannen, dijkversterkingen, energieplannen en recreatieve plannen voor het rivierengebied. ‘We moeten keuze maken, want niet alles kan’, benadrukt provincie Gelderland.

Schoon water

Gelderland hanteert de volgende vier uitgangspunten bij plannen voor het rivierengebied:

  1. Ontwikkel een toekomstbestendig riviersysteem met veilige dijken, een stabiele rivierbodem, voldoende ruimte voor waterafvoer en schoon water.
  2. Ontwikkel rivieren als aaneengesloten netwerken voor natuur en scheepvaart.
  3. Ontwikkel landschapsparken, benut de rivieren als groen uitloopgebied voor mensen in steden en dorpen.
  4. Versterk de eigenheid, het unieke en zet de ruimtelijke kwaliteit voorop.

Verhaal gaat verder onder de afbeelding

Binnenvaartschip op de IJssel ter hoogte van Wijhe.

Per rivier geef Gelderland aan wat de wensen zijn. Samengevat komt het hierop neer:

Waal: meer robuuste riviernatuur

De Waal wordt getypeerd als stoer, groots en dynamisch. ‘Dit gaat goed samen met de ontwikkeling van robuuste riviernatuur bijvoorbeeld in de Gelderse Poort en Middenwaal, waar ook een combinatie wordt gezocht met de winning van zand en klei. Zo ontstaan aantrekkelijke groene gebieden.’

‘Aanpak van bodemerosie is van belang voor zowel de natuur als voor de scheepvaart.’

Verhaal gaat verder onder de afbeelding van de Waal

IJssel: meer scheepvaart en recreatie

De IJsselvallei kent volgens provincie Gelderland ‘een bijzonder mozaiek van natuur en landbouw, dat we willen versterken’. Gelderland wil de IJsselvallei toeristisch ontwikkelen om de Veluwe te ontlasten. ‘De verstilde ommelanden rond de Hanzesteden willen we graag beleefbaar maken.’

Verhaal gaat verder onder de afbeelding

Dit is het toekomstplaatje voor de IJssel dat de provincie voor zich ziet: Bedrijvigheid en natuur op beide oevers.

Gelderland ziet de IJssel als economisch belangrijke verkeersader voor de beroepsvaart. De provincie wil de IJsselbruggen in Arnhem, Doesburg en Zutphen op hoogte houden voor de scheepvaart.

Economische riviergebonden bedrijvigheid moet worden ontwikkeld in Zutphen en Doesburg. En de IJssel moet worden benut voor energiewinning, bijvoorbeeld stroomopwekking in rivierkribben en aquathermie.

Gelderland ziet ook kansen voor meer ooibos langs de IJssel. Dat is opmerkelijk, want plannen voor meer ooibos langs de IJssel zijn tot op heden gestrand op het provinciehuis in Arnhem. Een voorbeeld daarvan is het mislukte voornemen om ooibos aan te leggen in de Hoenwaard bij Hattem: waar weidevogelreservaten komen in plaats van rivierbos.

Benedenrijn: natuur en natuurvriendelijke landbouw

De Benedenrijn – een gestuwde, rustige rivier – geeft ruimte voor ‘laagdynamische riviernatuur, omdat de uiterwaarden minder vaak en minder krachtig overstromen’.

‘Natuurontwikkeling combineren we met natuurinclusieve landbouw en recreatie bij Wageningen en Arnhem.’

Maas: natuur en recreatie

In het Gelderse en Brabantse deel van de Maas – zogeheten bedijkte Maas – ligt een opgave voor dijkversterking en rivierverruiming. ‘Waar Maas en Waal elkaar bijna raken is kans op natuurontwikkeling en recreatie in een bijzonder historisch landschap.’

De visie van Gelderland op de rivieren is een voorschot op het programma Integraal Rivier Management-aanpak van Rijkswaterstaat. Dat programma beoogt om een gezamenlijke visie te ontwikkelen op de rivieren met alle belanghebbenden.

Provincie Gelderland heeft hun visie op de Gelderse grote rivieren samengevat in een filmpje op Youtube:

Lees ook

Contactgegevens: Wim Eikelboom