Schrik over sloop dijkboerderijtje Zwolle

Eén van de laatste typisch dijkboerderijtjes op de IJsseldijk van Zwolle is eind april 2022 gesloopt, inclusief een monumentale leilinde. De sloop roept veel schrik en verontwaardiging op. ‘Jammer dat er weer een beeldbepalende boerderij uit het Sallandse landschap verdwijnt.’

Tekst en foto's Wim Eikelboom/Rivierverhalen

Stichting Sallands Erfgoed vindt het spijtig dat er toestemming is gegeven voor afbraak. ‘Dit dijkboerderijtje is vooral bijzonder omdat er een nog ouder keuterboerderijtje aan vast is gebouwd. Dat zie je zelden. Heel jammer dat er weer een historische, beeldbepalende boerderij uit het Sallandse landschap verdwijnt’, aldus Robert Kamper Alferink van Stichting Sallands Erfgoed. De organisatie onderstreept dat sloopvergunningen alleen zijn aan te vechten als panden een monumentenstatus hebben; en dat was hier niet het geval.

In 2020 gaf gemeente Zwolle het pandje bij Harculo nog wel de classificatie ‘hoge cultuurhistorische waarde’.

Verhaal gaat verder onder de foto

sloop dijkboerderijtje Harculo
Sloop van het karakteristieke dijkboerderijtje in Harculo op 23 april 2022.

Niet meer te redden

Aan de buitenkant zag het boerderijtje er schattig uit. Maar bouwkundig was het pand van binnen en van buiten heel slecht. Niettemin zeggen restauratie-experts: als de eigenaar de wil had gehad om het boerderijtje te redden, was het mogelijk geweest.

Verhaal gaat verder onder de foto

Boer Koekoek was de laatste bewoner. Hij hield een paar koeien en verkocht vlees aan huis. In 2016 is het door de erfgenamen van Koekoek verkocht aan de huidige eigenaar, Wim Angerman. Hij kocht het met de gedachte om op de plek iets nieuws te bouwen. Angerman wil er comfortabel landelijk wonen op een toplocatie in het buitengebied

Angerman kreeg al in 2020 toestemming van de gemeente Zwolle om het boerderijtje te slopen. Dat vond pas in april 2022 plaats. Hij bouwt op deze plek een nieuw huis voor zichzelf. ‘Het boerderijtje was helaas niet meer te redden. Er komt een bescheiden woning voor terug in boerderijstijl, plus een kapschuur. Dat wordt landschappelijk ingepast’, zegt Angerman desgevraagd. De nieuwe woning komt hoger te liggen, zodat er uitzicht is over de rivierdijk. Die verhoging is onderdeel van de dijkversteviging.

Het ontwerp van de nieuwe woning op deze plek is goedgekeurd door Het Oversticht. Zo ziet het eruit:

Verhaal gaat verder onder de afbeelding

Boerenerfgoed

Het 130 tot 150 jaar oude boerderijtje aan de Fabrieksweg vlakbij de oude IJsselcentrale staat vermeldt in het boek ‘Boerderijen in Salland’, waarin Stichting Sallands Erfgoed bijzonder boerenerfgoed verzamelde. De stichting heeft nog een poging gedaan om samen met Heemschut, stichting Agrarisch Erfgoed Nederland en Het Oversticht op de valreep een stokje te steken voor afbraak van het boerderijtje. Dat was kansloos, want alle vergunningen voor sloop en bouw waren al afgegeven.

Wim Eikelboom van Rivierverhalen publiceerde begin april het bericht dat het boerderijtje op de nominatie staat voor sloop. Het maakt een stroom van reacties los op twitter van mensen die het jammer vinden dat dit erfgoed verdwijnt. Het bericht is 66.000 x gelezen.

IJsseldijk Zalk

Ook elders langs de IJssel verdwijnt boerenerfgoed. Kortgeleden gaf gemeente Kampen toestemming voor sloop van een karakteristieke dijkboerderij bij Zalk.

Verhaal gaat verder onder de foto

Cultuurhistorisch waardevol

Opmerkelijk genoeg staat het Harculose dijkboerderijtje op de lijst met cultuurhistorisch waardevolle panden van de gemeente Zwolle. Die lijst is in 2020 opgesteld. Volgens de omschrijving is de boerderij gebouwd op fundamenten van een nog oudere boerderij. De gemeente noemt het IJssel-boerderijtje van ‘hoge cultuurhistorische waarde’.

Monumentale leilinde gekapt zonder vergunning

Voor het huisje stond een monumentale leilinde. De boom was volgens Angerman niet meer in goede staat en is gelijktijdig met het boerderijtje verwijderd. Er was geen kapvergunning voor deze boom aangevraagd bij de gemeente Zwolle. Hierover zal Zwolle Groenstad – die zich inzet voor behoud van oude bomen – opheldering vragen.

De leilinde was minstens honderd jaar en nog vitaal. Officieel had een monumentale boom niet gekapt mogen worden zonder expliciete toestemming van gemeente Zwolle. Angerman zegt dat hij in de veronderstelling verkeert dat het verwijderen van de monumentale boom is inbegrepen in de sloopvergunningen. En hij wil graag benoemd hebben dat hij 30 staken voor knotwilgen rond zijn erf heeft geplant.

Update 15 april: RTV Oost besteedt aandacht aan dijkhuisje

Naar aanleiding van de berichtgeving op Rivierverhalen brengt RTV Oost een verhaal over het dijkhuisje van Harculo onder de kop: Sloop voor oude dijkboerderij in Zwolle: “Spijtig dat erfgoed verdwijnt”

Update 16 april: De Stentor besteedt aandacht aan dijkboerderijtje

Naar aanleiding van de berichtgeving op Rivierverhalen schrijft De Stentor een paginagroot verhaal over het dijkboerderijtjes, met reacties van Wim Angerman, stichting Sallands Erfgoed, Heemschut en gemeente Zwolle. De gemeente benadruk dat de weg vrij was voor sloop van het boerderijtje omdat er ‘geen beschermende bepalingen’ golden voor het Sallandse stulpje op de IJsseldijk. De kop luidt: ‘Dit pand is niet te redden’.

Update 22 april: sloop van het boerderijtje

Op 22 april is gestart met de sloop van het boerderijtje. Aansluitend zal een archeologisch onderzoek plaatsvinden. Dat heeft de gemeente Zwolle geeist in de omgevingsvergunning. Het vermoeden bestaat dat er op deze plek langs de IJssel sporen van zeer oude bebouwing zijn te vinden.

sloop dijkboerderijtje Harculo langs de IJssel  Rivierverhalen

Update 4 mei 2022: illegale kap van monumentale linde

De Stentor besteedt op 4 mei 2022 aandacht aan de illegale kap van de monumentale lindeboom voor het boerderijtje. De boom dateert uit 1910 en staat op de lijst van waardevolle, beschermwaardige bomen van gemeente Zwolle.

De eigenaar had geen vergunning aangevraagd om de boom om te zagen, terwijl dat wettelijk verplicht is voor een monumentale waardevolle boom. Wim Angerman stelt dat de boom rot was en hij beroept zich op een hovenier. De toestand van de boom is niet onderzocht door onafhankelijke boomexperts.

Handhavers van gemeente Zwolle stellen een onderzoek in naar de illegale boomkap. Dat gebeurt op verzoek van Zwolle Groenstad, na melding door groenwaarnemer Wim Eikelboom.

Wortels van de gesloopte monumentale leilinde
Lees ook

Contactgegevens: Wim Eikelboom