Staatbosbeheer koopt bijzonder rivierbos langs de IJssel

Staatsbosbeheer heeft een bijzonder rivierbos gekocht in een bocht van de IJssel bij Fortmond tussen Olst en Wijhe. Daarmee gaat een langgekoesterde wens van de natuurorganisatie in vervulling.

Tekst en foto's Wim Eikelboom/Rivierverhalen

Het Fortmonderbos is een buitendijks bos op een oude oeverwal van de rivier. Het is een zeldzaam type bos dat slechts op drie plekken in ons land voorkomt, waaronder in Zalk. Omdat het bos hoog is gelegen op een door de rivier gevormde zandbult, staat het vrijwel nooit onder water als de IJssel buiten de oevers treedt.

Verhaal gaat verder onder de foto

Fortmond bos bijzonder rivierbos langs de IJssel
Fortmonderbos gezien vanaf de uitkijktoren in de Duursche Waarden in de de vroege ochtend.

IJsselvallei

Landgoed De Gelder in Wijhe (Overijssel) was eigenaar van het Fortmonderbos, ook wel Achterweerd genoemd. Het stond al enige tijd in de stille verkoop voor de vraagprijs van 1 miljoen euro. Het gaat om dertig hectare, ongeveer zestig voetbalvelden, dat met wandelpaden vrij toegankelijk is voor publiek.

Verhaal gaat verder onder de foto’s

De aankoop van het bijzondere rivierbos door Staatsbosbeheer past in de strategie van de organisatie om meer natuurgronden te verwerven in de IJsselvallei. Ook sluit het aan bij de wens van Staatsbosbeheer om meer natuurlijk rivierbos te ontwikkelen.

Het Fortmonderbos is de afgelopen tweehonderd jaar vooral benut voor houtteelt. Voor de landgoedeigenaar was het productiebos om met hout geld te verdienen, vandaar dat er vakken met sparren zijn geplant (die inmiddels bijna allemaal zijn gerooid). In de 19e eeuw werd het beheerd als eikenhouthakbos. Nu bestaat het bos uit zomereiken, essen, beuken, esdoorns en gladde iepen.

Kansrijk natuurlijk bos

Bosecologen zien veel kansen om het Fortmonderbos om te vormen tot natuurlijk rivierbos: ‘Het is éen van de weinige beschikbare natuurlijke groeiplaatsen van hardhoutooibos in Nederland. In het hele gebied van de IJsseluiterwaarden zijn nergens zulke goede mogelijkheden aanwezig om relatief snel een groot en ecologisch hoogwaardig boscomplex realiseren’, schreven bosexeperts – onder wie Jan den Ouden – in 1997 in een rapport over A-locatie bossen in Overijssel. A-locatie bossen zijn bossen die authentiek en natuurlijk zijn.

Verhaal gaat verder onder de foto’s

Groen erfgoed

Delen van het bos kennen nog bijzondere authentieke hardhoutooibos-relicten, zoals zwarte els en heggen van zwarte bes, gelderse roos en eenstijlige meidoorn (inclusief restanten van oude vlechtheggen). Er komt ook schaafstro voor en vertakte paardenstaart, zeldzame bodemgroeiers.

Dit deel van het bos is door de Overijsselse wilde bomen-kenner Piet Bremer getypeerd als zeldzaam en uniek. Dat schrijft hij in zijn atlas over wilde bomen en struiken, over groen erfgoed in Overijssel. Het bos heeft ook een fraai beukenlaantje.

Verhaal gaat verder onder de afbeelding

Staatbosbeheer wil het bos omvormen tot een hardhoutooibos en mikt op bosuitbreiding in het kader van Natura2000-maatregelen. Voor het stroomgebied van de IJssel ligt er een Natura 2000-doelstelling om het areaal rivierbos te vergroten in de uiterwaarden. Dat gaat heel moeizaam, want Rijkswaterstaat is zeer terughouden met het toestaan van meer bos langs de oevers. Ook inwoners van Fortmond zijn niet happig op meer bos. Zij willen graag vrij zicht op de rivier houden.

Ongemak

De IJssel ter hoogte van het Fortmonderbos was vroeger voor schippers een beruchte plek. Het bos lag precies in een bocht en nam bij oostenwind de wind uit de zeilen voor de schepen. Deze rivierbocht in Fortmond kreeg daarom de toepasselijke naam ‘Ongemak’.

Verhaal gaat verder onder het kaartje

Naar verluidt vormde de rand van het Achterweerd-bos vroeger de veerstoep van het Kozakkenveer. Het opstappunt voor dit recreatieve veertje naar Veessen ligt nu bij de oude steenfabriek, een paar honderd meter stroomafwaarts.

Camping ‘t Haasje

Langs de IJssel bij Fortmond heeft Staatsbosbeheer al meerdere natuurgebieden in eigendom en beheer, waaronder het Korea Bos en de Duursche Waarden, inclusief de ovens en schoorsteenpijp van een oude steenfabriek.

Het Fortmonderdbos wordt omgeven door een aantal particuliere landerijen, boerderijen en camping Het Haasje. Het grenst dus niet rechtstreeks aan andere terreinen van Staatsbosbeheer.

Camping 't Haasje bij Fortmonderbos, dat is gekocht door Staatsbosbeheer.
Camping ‘t Haasje grenst aan het Fortmonderbos.

Update 1 juni: De Stentor meldt nieuws over Fortmonderbos

De Stentor brengt een artikel over de aankoop van het Fortmonderbos door Staatbosbeheer. Publieksboswachter Jeroen den Hartog vertelt daarin dat Staatsbosbeheer strenger gaat toezien op recreatief gebruik van het bos. Loslopende honden mogen niet meer en vuurtje stoken is ook verboden. Het bos is een populair wandelgebied van campinggasten van Het Haasje die hun hond uitlaten in het naastgelegen bos.

Meer verhalen over bomen en rivieren?

Kijk eens hier.

Lees ook

Contactgegevens: Wim Eikelboom