Rijkswaterstaat drukt damwanden door in Zwarte Water

Rijkswaterstaat drukt plaatsing van stalen damwanden door in het Zwarte Water en jaagt Staatsbosbeheer, gemeente Zwartewaterland, gebiedscoöperatie IJsseldelta en watersport- en recreatieorganisaties tegen zich in het harnas.

Door Wim Eikelboom/Rivierverhalen

Rijkswaterstaat negeert alle ingebracht bezwaren en gaat door met de omstreden investering in natuurherstel. Staatsbosbeheer overweegt bestuurlijk een zeer ongebruikelijke stap: de gang naar de bestuursrechter om de plaatsing van stalen damwanden in de natuur te voorkomen.

De damwanden moeten luwtes maken langs de oevers tussen Hasselt en Genemuiden, zodat vissen beter kunnen paaien en rustig opgroeien. Op vijf plekken komen stalen damwanden in het water op tien meter van de oever. Achter die constructies ontstaan dan rustige ontsteende oeverluwtes en dat moet helpen om de visstand te verbeteren. Met een mooi woord noemt Rijkswaterstaat dat ‘oeveroptimalisatie’ in het kader van maatregelen Kaderrichtlijn Water.

Verhaal gaat verder onder de foto

Drukt damwanden door

Staatsbosbeheer – beheerder van natuurgebieden aan het Zwarte Water – heeft ernstige bedenkingen bij het plan om over een kleine zes kilometer stalen damwanden langs de oevers aan te brengen.

Stalen constructies passen niet bij herstel van natuurlijke processen langs de rivieren, stelt Staatsbosbeheer. De natuurorganisatie heeft Rijkswaterstaat gevraagd om af te zien van damwanden. ‘Wij zien andere mogelijkheden en kansen voor het behalen van de doelen voor de Kaderrichtlijn Water en willen daarover graag in gesprek.’ Staatsbosbeheer is bang dat de damwanden nadelig zijn voor rietvelden en dat het een barriere vormt voor overstekende zoogdieren als ree, otter en bevers.

Rijkswaterstaat zegt dat damwanden het meest effectief zijn om doelen te halen van de Kaderrichtlijn Water, de Europese richtlijnen voor verbetering van de ecologische waterkwaliteit. De oeverzones achter de damwanden zijn volgens Rijkswaterstaat rustige verblijfsgebieden voor de migratie van vissen tussen het Zwarte Meer en de Overijsselse Vecht. De vis die hier baat bij heeft is de bittervoorn.

Kievitsbloem

Staatsbosbeheer, gemeente Zwartewaterland, ecoloog Albert Corporaal en gebiedscooperatie IJsseldelta zijn bang dat de damwanden een bedreiging vormen voor de kievitsbloemen langs het Zwartewater. De zeldzame kievitsbloem is het paradepaardje van de natuurbescherming in dit gebied. Hier ligt het meest bijzondere kievitsbloemen-reservaat van ons land. De kievitsbloem is een veeleisende vroege voorjaarsbloem die hoge eisen stelt aan waterbeheer en sediment dat vrijkomt als de rivier buiten de oevers treedt. Rijkswaterstaat zegt dat de kievitsbloemen hydrologisch geen risico lopen, maar Staatsbosbeheer is er niet gerust op.

Verhaal gaat verder onder de foto

kievitsbloem Corporaal Rivierverhalen

Geen draagvlak voor damwanden

Gemeente Zwartewaterland stelt plaatselijk draagvlak voor de damwanden ontbreekt en dat Rijkswaterstaat het daarom niet moet doordrukken. Ook vreest de gemeente ongelukken met scheepvaart omdat de damwanden een halve meter langs de oevers uit het water steken. Rijkswaterstaat belooft radarreflectorpalen aan te brengen.

In het huidige riet langs het Zwarte Water broedt de grote karekiet, een zeer zeldzame moerasvogel. Volgens natuurkenner Albert Corporaal pakken de damwanden nadelig uit voor de leefomstandigheden van de grote karekiet. Rijkswaterstaat zegt dat de damwanden juist het leefgebied beschermen, omdat het riet niet lang afkalft door scheepvaartverkeer. Corporaal legt zich hier niet bij neer en stapt naar de bestuursrechter.

Verhaal gaat verder onder de afbeelding

Beroep bij de rechtbank

Koninklijk Watersportverbond Nederland, de roeibond en kanobond, Hiswa en Recron zien ook geen heil in de damwanden op vijf plekken langs het Zwarte Water, een geliefde vaarroute voor zowel beroeps- als pleziervaart. Damwanden leveren ‘onrustig vaarwater op’ zeggen de organisaties, omdat het golfslag vergroot. Ze verwijzen naar de rivier de Eem waar damwanden zijn verwijderd vanwege risico’s voor pleziervaart. Rijkswaterstaat stelt dat het allemaal meevalt.

Behalve plaatsing van stalen damwanden, voorziet het KRW-plan voor het Zwarte Water ook in het graven van een nevengeul van 900 meter bij Hasselt. Alle plannen liggen nu ter inzage. Belanghebbenden kunnen hiertegen beroep aantekenen bij de rechtbank. Staatbosbeheer, gebiedscooperatie IJsseldelta en Albert Corporaal overwegen in beroep te gaan bij de rechtbank tegen de komst van de stalen damwanden.

Gemeente Zwartewaterland kan formeel niet in beroep, want het besluit valt onder zogeheten crisis- en herstelwetgeving van de rijksoverheid.

Lees ook

Contactgegevens: Wim Eikelboom