Grootse aandacht voor laatste watersnood in IJsseldelta

In 2025 is er grootse aandacht voor de laatste watersnood in de IJsseldelta. Tweehonderd jaar geleden voltrok zich een vergeten ramp die na dit herdenkingsjaar niet langer vergeten zal zijn. Een overzicht van wat op stapel staat.

Door Wim Eikelboom/Rivierverhalen

Het herdenken van de stormvloed van twee eeuwen terug, wordt gekoppeld aan actuele vragen van deze tijd: hoe veilig zijn we als het water in de rivieren en het IJsselmeer tot grote hoogte stijgen? Hebben we als samenleving voldoende incasseringsvermogen om met waterproblemen om te gaan?

Verhaal gaat verder onder de afbeelding

Eerst de feiten: Van 3 tot 5 februari zorgde een combinatie van noordwesterstorm en springtij in de Zuiderzee voor een aantal dijkdoorbraken langs de kust van Friesland, Overijssel en Gelderland. Het instromende water eiste het leven van 379 mensen; honderden stuks vee verdronk. De ramp verwoeste tientallen huizen en stallen en zelfs een kerk. De watersnoodramp van 1825 de meest omvangrijke waterramp in de geschiedenis van Overijssel.

In 2025 is het precies twee eeuwen geleden dat de ramp zich voltrok. En dat is aanleiding voor een reeks aan activiteiten. Een overzicht:

Klokken luiden

Om de inwoners te waarschuwen luiden in de rampnacht van 4 op 5 februari 1825 de kerkklokken. De oproep is om dat op 4 februari 2025 opnieuw te doen als herdenkingsritueel in de gemeenten Zwolle, Kampen, Staphorst, Steenwijk, Meppel, Zwartewaterland, Heino, Dalfsen, Olst-Wijhe, Elburg en Hattem. Kerktorens die willen meedoen kunnen zich aanmelden bij de Overijssel Academie. De klokken luiden 305 keer, voor elk slachtoffer dat is omgekomen in Overijssel. In totaal doen 25 kerktorens mee.

Ook in Friesland worden klokken geluid ter herinnering aan de watersnoodramp. Dat gebeurt op zondag 2 februari. Meer informatie is te vinden op De Vergeten Watersnood van 1825. De Friese klokken luiden om 20 uur in totaal 18 minuten en 25 seconden.

Verhaal gaat verder onder de afbeelding

Exposities over de watersnood

In Giethoorn, Hasselt en Kampen is een tentoonstelling te zien met het verhaal over de watersnoodramp van 1825.

Giethoorn bij het spits af. In museum ’t Olde Maat Uus is tot 23 maart 2025 het verhaal te bekijken over de impact van de watersnood in de Kop van Overijssel.

Vanaf 28 maart is in het voormalige stadhuis van Hasselt een tentoonstelling ingericht over de watersnood van 1825.

Bij de oude stadskazerne in Kampen zijn vanaf februari informatieve panelen te zien met het verhaal van de watersnood in de omgeving van Kampen en Elburg.

In het Stadsmuseum Harderwijk is tot en met 2 maart een expositie te zien over de vergeten ramp van 1825. Daarna reist de tentoonstelling door naar andere plekken in Gelderland.

Merktekens: zo hoog kwam het water

Om aan te geven hoe hoog het water kwam tijdens de watersnood van 1825 worden in Hasselt in de binnenstad en in de omgeving merktekens aangebracht op huizen. De omvang van de ramp wordt ook zichtbaar gemaakt in een informatieve stadswandeling waarbij de belangstellenden langs een groot aantal plekken geleid worden die een rol speelden tijdens de watersnoodramp.

Verhaal gaat verder onder de foto

Lezingen

Kampen: Op 14 januari geeft Theo van Mierlo – oud-conservator van het stedelijk museum Kampen – in de Stadskazerne een lezing over de stormvloed van 1825.

Hasselt: Op 4 februari houdt Lotte Jensen, hoogleraar Nederlandse literatuur en cultuurgeschiedenis aan de Radboud Universiteit te Nijmegen, een lezing over de watersnoodramp van 1825 in cultureel centrum Het Teeuwland, Karel Doormanstraat 30 in Hasselt. Aanvang 20.00 uur

Kampen: In de Broederkerk vindt op 5 februari een symposium plaats over de watersnoodramp van 1825. Ook hier is Lotte Jensen te gast als spreker. Deltacommissaris Co Verdaas geeft een korte bespiegeling en historicus Adriaan Duiveman geeft aan hoe oude verhalen van onze strijd tegen het water het huidige klimaatdebat beïnvloeden.

Zwolle: Op vrijdag 21 maart staat het podium van boekhandel Van der Velde in de Broerenkerk in het teken van de stormvloed van 1825. Historicus Martin van der Linde van de Overijssel Academie, Marieke van Zanten van het Oversticht en Nanco Dolman van Deltares vertellen over het verleden en trekken lijnen naar het heden.

Verhaal gaat verder onder de afbeelding

Podcast: Waterwolf

Waterwolf is de titel van een podcast met verhalen over de stormvloed van 1825. De makers zijn Martin van der Linde – historicus bij de Overijssel Academie – en Marieke van Zanten, architectuurhistoriscus bij Het Oversticht. De podcast is te beluisteren op alle platforms. De titel verwijst naar de oude benaming van watersnoodrampen.

Rondreizend Watersnoodlab

Langs alle gemeenten die in 1825 getroffen zijn door de watervloed reist in de zomer van 2025 een watersnoodlab. De bedoeling is om inwoners aan de hand van het verhaal van de ramp van vroeger bewust te maken van de waterveiligheid in deze tijd. Hoeveel risico lopen we tegenwoordig op wateroverlast en overstromingen?

Zichtbare restanten

Vrijwilligers zoeken in samenwerking met Het Oversticht naar zichtbare sporen van de watersnoodramp. Wat vertellen archeologische sporen over de manier van leven en de omgang met het water voor alle inwoners van Overijssel?

Verhaal gaat verder onder de foto

Lesbrief

De historische vereniging Hasselt werkt aan een lesbrief voor kinderen van de plaatstelijke basisschool over de stormvloed van 1825. En ook bij ANNO in Zwolle wordt gewerkt aan lesmateriaal voor scholen in de regio.

Theater

Op twee plekken – in Meppel en in Doornspijk (bij Elburg) – wordt een theaterstuk voorbereid over de watersnood van 1825. In Elburg wordt het theaterstuk opgevoerd op de plek van de Sint Ludgeruskerk die verzwolgen is door het water.

Het beeld bovenaan het artikel is van een schilderij met de titel ‘Dijkdoorbraak aan de Kuinre, 1825’ van Dirk Piebes Sjollema in bezit van Museum De Lakenhal in Leiden.